Một số kiến thức đầu tư chứng khoán

Đối với những người mới bắt đầu tiếp cận lĩnh vực tài chính, việc trang bị các kiến thức nền tảng là bước đi quan trọng nhất để giảm thiểu rủi ro. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các khái niệm cơ bản, cách thức vận hành và những lưu ý cần thiết khi tham gia vào thị trường chứng khoán.

Đầu tư chứng khoán là gì?

Dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2022, cụ thể là theo Khoản 15 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019, đầu tư chứng khoán được hiểu là hoạt động mua, bán và nắm giữ các loại chứng khoán của nhà đầu tư trên thị trường. Để thực hiện hoạt động này, nhà đầu tư cần hiểu rõ chứng khoán là gì thông qua các loại hình phổ biến sau:

• Cổ phiếu: Chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu một phần vốn điều lệ của công ty cổ phần.
• Trái phiếu: Chứng chỉ vay nợ, thể hiện nghĩa vụ trả nợ của tổ chức phát hành đối với người sở hữu.
• Chứng quyền: Một loại chứng khoán phái sinh cho phép người nắm giữ có quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở tại một mức giá xác định.
• Chứng khoán phái sinh: Các công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ thuộc vào giá của tài sản cơ sở.

Tại thị trường Việt Nam, hình thức phổ biến nhất đối với các nhà đầu tư cá nhân là giao dịch cổ phiếu nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận từ sự tăng trưởng của doanh nghiệp.

Tiềm năng lợi nhuận và rủi ro trong đầu tư

Đầu tư chứng khoán được đánh giá là một kênh có tiềm năng sinh lời vượt trội so với các hình thức truyền thống như vàng hay bất động sản, nếu nhà đầu tư có chiến lược chọn lọc cổ phiếu tốt. Trong lịch sử thị trường, đã có những mã cổ phiếu ghi nhận mức tăng trưởng đột biến (từ 200% đến hơn 500%) trong các giai đoạn kinh tế biến động. Tuy nhiên, lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro tương xứng.

Lợi nhuận của nhà đầu tư khi nắm giữ cổ phiếu thường đến từ hai nguồn chính:

• Cổ tức: Là phần lợi nhuận sau thuế được doanh nghiệp chi trả cho cổ đông bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu.
• Chênh lệch giá: Phần lãi phát sinh khi giá bán cao hơn giá mua, hoặc lỗ phát sinh khi giá bán thấp hơn giá mua.

Những chuẩn bị cần thiết trước khi gia nhập thị trường

Sai lầm phổ biến của nhiều người là tham gia đầu tư theo tâm lý đám đông mà không có kế hoạch tài chính rõ ràng. Để đảm bảo sự bền vững, nhà đầu tư cần lưu ý các nguyên tắc sau:

1. Thiết lập kế hoạch tài chính cá nhân

Việc đầu tư chỉ nên được thực hiện bằng nguồn vốn nhàn rỗi – tức là số tiền không ảnh hưởng đến nhu cầu sinh hoạt và không có kế hoạch sử dụng trong vòng 2 đến 3 năm tới. Nhà đầu tư cần nắm vững kỹ năng quản lý tài chính cá nhân và tiết kiệm hiệu quả để xây dựng một "vốn tự có" ổn định.

2. Xây dựng tư duy đầu tư dài hạn

Sức mạnh của lãi kép chỉ phát huy tác dụng khi bạn có khả năng tích lũy và duy trì danh mục đầu tư trong thời gian dài. Việc trích một tỷ lệ thu nhập cố định hàng tháng vào tài khoản đầu tư sẽ giúp hình thành thói quen kỷ luật, hướng tới mục tiêu tự do tài sản.

3. Nhận diện các trường hợp không nên đầu tư

Bạn không nên bắt đầu giao dịch nếu thuộc các trường hợp sau:

• Chưa có quỹ dự phòng rủi ro cho các tình huống khẩn cấp (ốm đau, mất việc làm...).
• Chưa trang bị đầy đủ kiến thức cơ bản về phân tích doanh nghiệp và thị trường.
• Có tâm lý muốn "làm giàu nhanh" hoặc coi chứng khoán là một trò chơi may rủi (đánh bạc).

Hướng dẫn giao dịch cơ bản

Cách thức đặt lệnh mua/bán

Để tham gia giao dịch, bước đầu tiên là bạn phải mở tài khoản tại một công ty chứng khoán. Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ, quy trình này đã được đơn giản hóa thông qua việc đăng ký trực tuyến (eKYC) ngay trên điện thoại di động mà không cần đến trực tiếp trụ sở công ty.

Số vốn tối thiểu để bắt đầu

Một hiểu lầm phổ biến là cần phải có số vốn rất lớn mới có thể đầu tư. Thực tế, số tiền cần thiết được tính dựa trên quy định về lô giao dịch tại sàn chứng khoán. Ví dụ, nếu bạn muốn mua mã cổ phiếu MBB với giá 25.000 đồng/cổ phiếu, theo quy định lô tối thiểu là 100 cổ phiếu, thì số vốn cần chuẩn bị chỉ là 2.500.000 đồng.

Tóm lại, trong đầu tư chứng khoán, tư duy và kiến thức quản trị rủi ro đóng vai trò quan trọng hơn cả quy mô vốn ban đầu. Một danh mục lớn nhưng thiếu chiến lược sẽ dễ dàng bị tổn thất trước những biến động của thị trường.