Thành lập quỹ đầu tư như thế nào?

Khái niệm và các loại hình quỹ đầu tư phổ biến

Trong hoạt động tài chính, việc tìm hiểu về bản chất và cấu trúc của các quỹ đầu tư là bước đi tiên quyết đối với các nhà đầu tư cá nhân cũng như tổ chức. Hiểu một cách cơ bản, quỹ đầu tư là một hình thức huy động vốn tập thể, nơi nhiều nhà đầu tư cùng góp vốn để thực hiện các chiến lược đầu tư nhằm tìm kiếm lợi nhu vượt trội từ sự biến động của thị trường.

Việc tham gia vào một quỹ đầu tư mang lại nhiều lợi thế so với việc đầu tư đơn lẻ, cụ thể bao gồm:

• Sự chuyên nghiệp trong quản lý: Nhà đầu tư có cơ hội tiếp cận với đội ngũ quản lý danh mục chuyên nghiệp, những người có kỹ năng phân tích và khả năng kiểm soát rủi ro tối ưu.
• Tối ưu hóa chi phí (Lợi thế quy mô): Nhờ vào việc giao dịch với khối lượng lớn, các quỹ đầu tư giúp giảm thiểu chi phí giao dịch trên mỗi đơn vị vốn của nhà đầu tư.
• Đa dạng hóa danh mục: Quỹ đầu tư cho phép sở hữu một giỏ tài sản đa dạng, từ đó giảm thiểu rủi ro phi hệ thống mà một cá nhân khó có thể thực hiện được khi tự đầu tư.

Tùy thuộc vào đối tượng tiếp cận và cấu trúc vận hành, quỹ đầu tư thường được phân chia thành các nhóm chính như: Quỹ đại chúng (như quỹ tương hỗ, quỹ ETF) dành cho công chúng rộng rãi; và Quỷ tư nhân (như quỹ đầu tư mạo hiểm, hedge fund) chỉ dành cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp hoặc có điều kiện tài chính nhất định. Bên cạnh đó, các hình thức như thành lập hợp tác xã tín dụng cũng là một phương thức huy động vốn tập thể đặc thù trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam.

Thủ tục thành lập công ty quản lý quỹ và hoạt động đầu tư chứng khoán

Tại thời điểm năm 2022, việc thành lập các tổ chức quản lý quỹ và thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến chứng khoán phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hồ sơ và trình tự cấp phép của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Quy trình này được thực hiện qua ba bước chính dựa trên khung pháp lý của Luật Chứng khoán.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp giấy phép

Căn cứ theo quy định tại Điều 63 Văn bản hợp nhất số 27/VBHN-VPQH năm 2013 (hợp nhất Luật Chứng khoán), doanh nghiệp có nguyện vọng thành lập công ty quản lý quỹ cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

• Đơn đề nghị: Giấy đề nghị cấp Giấy phép thành lập và hoạt động của công ty quản lý quỹ.
• Năng lực kỹ thuật: Bản thuyết minh chi tiết về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật nhằm đảm bảo thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán theo quy định.
• Chứng minh năng lực tài chính: Văn bản xác nhận của ngân hàng về việc duy trì mức vốn pháp định tại tài khoản phong tỏa được mở tại ngân hàng.
• Nhân sự chuyên môn: Danh sách dự kiến nhân sự cấp quản lý (Giám đốc hoặc Tổng giám sử) và đội ngũ nhân viên nghiệp vụ, kèm theo bản sao các Chứng chỉ hành nghề chứng khoán hợp lệ.
• Thông tin chủ sở hữu: Danh sách cổ đông sáng lập hoặc thành viên sáng lập; kèm theo bản sao Giấy chứng minh nhân dân/Hộ chiếu (đối với cá nhân) hoặc Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (đối với pháp nhân).
• Năng lực tài chính của cổ đông: Bản sao báo cáo tài chính năm gần nhất có kiểm toán đối với các thành viên sáng lập là pháp nhân có tỷ lệ góp vốn từ 10% vốn điều lệ trở lên.
• Quản trị nội bộ: Dự thảo Điều lệ công ty và phương án hoạt động kinh doanh trong 03 năm đầu, bao gồm các quy trình kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro.

Hồ sơ này cần được lập thành 02 bộ và gửi trực tiếp đến trụ sở Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hoặc gửi qua đường bưu điện.

Bước 2: Xem xét và cấp phép

Căn cứ Điều 65 Văn bản hợp nhất số 27/VBHN-VPQH năm 2013, quy trình thẩm định được thực hiện như sau:

• Thời hạn xử lý: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBCKNN sẽ ra quyết định cấp Giấy phép thành lập và hoạt động. Nếu từ chối, cơ quan này phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do cụ thể.
• Quyền yêu cầu giải trình: Trong quá trình thẩm định, nếu phát hiện các vấn đề cần làm rõ, UBCKNN có quyền yêu cầu người đại diện pháp luật hoặc nhân sự quản lý dự kiến thực hiện việc giải trình trực tiếp hoặc bằng văn bản.

Đối với các doanh nghiệp đang trong quá trình chuẩn bị cấu trúc vốn, việc nắm vững thủ tục mở tài khoản ngân hàng cho doanh nghiệp mới thành lập cũng là yếu tố quan trọng để hoàn thiện các điều kiện về vốn pháp định và tài khoản phong tỏa.

Bước 3: Công bố thông tin sau khi được cấp phép

Căn cứ Điều 66 Văn bản hợp nhất số 27/VBHN-VPQH năm 2013, sau khi nhận được Giấy phép, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ công khai thông tin trong vòng 07 ngày làm việc:

• Hình thức công bố: Đăng tải trên phương tiện thông tin của UBCKNN và một tờ báo điện tử hoặc báo giấy trong 03 số liên tiếp.
• Nội dung bắt buộc: Tên công ty; Địa chỉ trụ sở chính, chi nhánh (nếu có); Số Giấy phép, ngày cấp và các nghiệp vụ được phép thực hiện; Vốn điều lệ; Người đại diện theo pháp luật.

Việc tuân thủ đúng quy trình này không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động hợp pháp mà còn tạo dựng niềm tin với các nhà đầu tư khi tham gia vào thị trường vốn. Nếu doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng huy động vốn thông qua các công cụ nợ, cần nghiên cứu thêm về thủ tục phát hành trái phiếu công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên để đảm bảo tính đồng bộ trong chiến lược tài chính.