Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh là một hình thức kinh doanh phổ biến tại Việt Nam, có quy mô nhỏ hơn so với loại hình doanh nghiệp và được pháp luật bảo hộ quyền lợi hợp pháp. Tuy nhiên, việc hiểu rõ các quy định về hồ sơ, trình tự cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động kinh doanh đúng pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin chi tiết dựa trên khung pháp lý tại thời điểm năm 2020.

Quy định về cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh

Căn cứ pháp lý

Các quy định về việc đăng ký và cấp giấy phép cho hộ kinh doanh được thực hiện dựa trên các văn bản sau:

• Luật Doanh nghiệp 2014;
• Nghị định số 78/2015/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp;
• Nghị định số 108/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 78/2015/NĐ-CP.

Khái quát quy định về chủ thể hộ kinh doanh

Theo các quy định hiện hành tại thời điểm năm 2020, đối tượng đăng ký hộ kinh doanh bao gồm cá nhân hoặc nhóm cá nhân/hộ gia đình với các đặc điểm sau:

• Hộ kinh doanh do một cá nhân là công dân Việt Nam, một nhóm người hoặc một hộ gia đình làm chủ.
• Chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm duy nhất.
• Số lượng lao động sử dụng không quá 10 người.
• Không có con dấu pháp nhân và chủ hộ phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động kinh doanh.

Lưu ý về trường hợp miễn đăng ký: Các cá nhân thực hiện sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động hoặc làm dịch vụ có thu nhập thấp thì không phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành nghề có điều kiện theo quy định. Ngược lại, nếu hộ kinh doanh sử dụng thường xuyên trên 10 lao động, chủ thể này cần thực hiện những vấn đề cần lưu ý khi đăng ký kinh doanh để chuyển đổi sang loại hình doanh nghiệp theo đúng quy định.

Thẩm quyền cấp giấy chứng nhận

Cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc tiếp nhận hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đặt địa điểm kinh doanh.

Hồ sơ thành lập hộ kinh doanh

Khác với các loại hình công ty, hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh được giản lược hơn. Một bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký hộ gia đình (theo mẫu quy định);
• Bản sao hợp lệ Giấy chứng minh nhân dân hoặc Chứng minh nhân dân của các cá nhân tham gia hộ kinh doanh hoặc người đại diện hộ gia đình;
• Biên bản họp nhóm cá nhân về việc thành lập hộ kinh doanh (áp dụng đối với trường hợp hộ kinh doanh do một nhóm cá nhân thành lập);
• Đối với ngành, nghề yêu cầu chứng chỉ hành nghề: Phải kèm theo bản sao hợp lệ chứng chỉ hành nghề của cá nhân hoặc đại diện hộ gia đình;
• Đối với ngành, nghề yêu cầu vốn pháp định: Phải kèm theo bản sao văn bản xác nhận vốn pháp định từ cơ quan có thẩm quyền.

Trình tự, thủ tục đăng ký cấp giấy chứng nhận

Quy trình thực hiện việc đăng ký được chia thành các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ

Cá nhân, nhóm cá nhân hoặc người đại diện hộ gia đình gửi Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh đến cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện. Nội dung trong Giấy đề nghị cần đảm bảo các thông tin về: Tên hộ kinh doanh; địa chỉ địa điểm kinh doanh; ngành, nghề kinh doanh; số vốn kinh doanh; cùng thông tin cá nhân của chủ hộ hoặc đại diện hộ gia đình.

Bước 2: Tiếp nhận và xử lý hồ sơ

Khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ trao Giấy biên nhận. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, nếu đáp ứng đủ các điều kiện (ngành nghề không bị cấm, tên phù hợp quy định, nộp đủ lệ phí), cơ quan chức năng sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ quan đăng ký phải thông báo bằng văn bản rõ nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho người nộp hồ sơ.

Bước 3: Giải quyết khiếu nại

Nếu sau 05 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ mà người đăng ký không nhận được giấy phép hoặc không nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung, người thực hiện có quyền thực hiện quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.

Bước 4: Thông báo cho cơ quan liên quan

Định kỳ vào tuần đầu tiên hàng tháng, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện có trách nhiệm gửi danh sách các hộ kinh doanh đã đăng ký trong tháng trước đó cho cơ quan thuế cùng cấp, Phòng Đăng ký kinh doanh và cơ quan quản lý ngành kinh tế – kỹ thuật cấp tỉnh để phối hợp quản lý.

Các lưu ý quan trọng khi vận hành hộ kinh doanh

Để tránh các rủi ro pháp lý về sau, chủ hộ cần nắm vững các vấn đề sau:

• Chế độ thuế: Hộ kinh doanh thường áp dụng phương pháp thuế khoán và thuế giá trị gia tăng trực tiếp. Điều này có thể ảnh hưởng đến việc khấu trừ thuế đối với các đối tác lớn khi giao dịch.
• Trách nhiệm tài sản: Vì không có tư cách pháp nhân, chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân và tài sản của hộ gia đình đối với các khoản nợ và nghĩa vụ kinh doanh. Đây là điểm khác biệt lớn so với việc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là gì (vốn thường đi kèm chế độ trách nhiệm hữu hạn).
• Địa điểm kinh doanh: Đối với mô hình kinh doanh lưu động hoặc buôn chuyến, chủ hộ vẫn phải chọn một địa điểm cố định để đăng ký. Khi hoạt động ngoài địa điểm đã đăng ký, cần thông báo cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý thị trường nơi tiến hành hoạt động.
• Khả năng chuyển đổi: Hộ kinh doanh có quyền thực hiện thủ tục chuyển đổi lên mô hình công ty TNHH hoặc công ty cổ phần tại Phòng Đăng ký kinh doanh nơi dự định đặt trụ sở chính. Nếu bạn đang tìm hiểu về việc mở rộng quy mô, hãy tham khảo thêm Hướng dẫn đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP để nắm bắt các bước chuyển đổi phù hợp.