Trang chủ›Tin tức›Doanh nghiệp trong nước

Đòi nợ đối với công ty đang lâm vào tình trạng phá sản

Đòi nợ đối với công ty đang lâm vào tình trạng phá sản được quy định như thế nào trong Luật phá sản 2014 và các văn bản pháp luật khác ?

Thứ Sáu, 17/9/2021, 18:43 (GMT+7)Luật Sư Việt Nam

Đòi nợ đối với công ty đang lâm vào tình trạng phá sản

Khi một doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán và bị áp dụng thủ tục phá sản, quyền lợi của các chủ nợ sẽ chịu tác động trực tiếp bởi trình tự pháp lý nghiêm ngặt. Việc đòi nợ trong giai đoạn này không còn là quan hệ dân sự đơn thuần giữa hai bên mà trở thành một quá trình tố tụ phục vụ mục đích thanh toán tập thể dưới sự giám sát của cơ quan tư pháp.

Khái quát về phá sản doanh nghiệp

Khái niệm và tính chất

Phá sản không chỉ đơn thuần là việc chấm dứt hoạt động của một thực thể kinh tế. Về bản chất, thủ tục phá sản là một quy trình tư pháp nhằm giải quyết các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng của doanh nghiệp. Quá trình này có hai khía cạnh quan trọng:

Tính phục hồi: Phục hồi hoạt động kinh doanh là giải pháp tổ chức lại sản xuất, kinh doanh mà doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản chủ động thực hiện nhằm cứu vãn tình thế.
Tính tư pháp: Thủ tục phá sản chịu sự giám sát chặt chẽ của Tòa án và các chủ nợ để đảm bảo tính công bằng, minh bạch trong việc phân chia tài sản còn lại.

Mục đích của thủ tục phá sản

Mục đích chính là nhằm giải quyết một cách công bằng quyền lợi giữa các bên liên quan, bao gồm chủ nợ có bảo đảm, chủ nợ không có bảo đảm, người lao động và Nhà nước. Trong quá trình này, việc chuyển nhượng vốn góp trong công ty cổ phần hoặc các thay đổi về cơ cấu sở hữu thường phải được xem xét kỹ lưỡng để tránh việc tẩu tán tài sản.

Quy trình đòi nợ và thanh toán nợ khi doanh nghiệp phá sản

Đặc điểm của việc thanh toán nợ

Việc đòi nợ, thanh toán nợ trong giai đoạn này mang tính tập thể cao. Các bên không thể tự ý thỏa thuận riêng lẻ mà phải thông qua cơ quan có thẩm quyền (Tòa án nhân dân cấp huyện hoặc cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đăng ký kinh doanh). Quá trình thanh toán được thực hiện dựa trên số tài sản còn lại của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi các chi phí cần thiết.

Lưu ý rằng, chủ nợ chỉ có thể nhận được phần tiền tương ứng với giá trị tài sản thanh lý theo quyết định chính thức của Tòa án. Điều này đòi hỏi các bên phải nắm rõ tại sao cần công bố thông tin doanh nghiệp để kịp thời giám sát quá trình kê khai tài sản.

Xác định nghĩa vụ về tài sản

Trong giai đoạn này, việc xác định giá trị các khoản nợ và tiền lãi là cực kỳ quan trọng. Theo quy định pháp luật tại thời điểm 2021:

Trường hợp đình chỉ thủ tục phá sản: Nếu Thẩm phán ra quyết định đình chỉ tiến hành thủ tục phá sản theo Điều 86 Luật Phá sản, hoặc đình chỉ thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 95 Luật Phá sản, thì việc tạm dừng trả lãi sẽ chấm dứt. Các bên tiếp tục thực hiện việc trả lãi theo thỏa thuận ban đầu.
Trường hợp quyết định tuyên bố phá sản: Khi có quyết định tuyên bố phá sản, tài sản của doanh nghiệp/hợp tác xã sẽ được phân chia theo thứ tự ưu tiên pháp định.

Thứ tự phân chia tài sản khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản

Khi Tòa án ra quyết định tuyên bố phá sản, việc phân chia tài sản phải tuân thủ nghiêm ngắt thứ tự sau đây để bảo vệ quyền lợi của các nhóm đối tượng yếu thế:

Chi phí phá sản: Bao gồm các chi phí liên quan đến việc thực hiện thủ tục phá sản.
Nghĩa vụ với người lao động: Các khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể đã ký kết.
Nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản: Các khoản nợ phát sinh nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp/hợp tác xã.
Nghĩa vụ tài chính và các khoản nợ khác: Bao gồm nghĩa vụ đối với Nhà nước; các khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; và phần còn thiếu của các khoản nợ có bảo đảm nếu giá trị tài sản bảo đảm không đủ để thanh toán.

Sau khi đã thanh toán đầy đủ các khoản nêu trên, nếu vẫn còn tài sản dư thừa, số tiền này sẽ thuộc về: Chủ doanh nghiệp tư nhân; chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên; các thành viên hợp tác xã; thành viên công ty TNHH hai thành viên trở lên; cổ đông của công ty cổ phần hoặc thành viên công ty hợp danh.

Nghĩa vụ liên đới và bảo lãnh trong phá sản

Trong trường hợp khoản nợ có sự tham gia của bên thứ ba, pháp luật quy định trách nhiệm như sau:

Đối với nghĩa vụ bảo lãnh đã phát sinh: Bên bảo lãnh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo lãnh. Nếu bên bảo lãnh không thanh toán đủ phạm vi cam kết, bên nhận bảo lãnh có quyền yêu cầu bên được bảo lãnh thanh toán phần còn thiếu.
Đối với nghĩa vụ bảo lãnh chưa phát sinh: Bên được bảo lãnh phải thay thế bằng các biện pháp bảo đảm khác (trừ trường hợp có thỏa thuận khác giữa bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh).

Xử lý tài sản thuê, mượn hoặc tài sản nhận bảo đảm

Khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản, các quan hệ về tài sản không liên quan đến nợ gốc của doanh nghiệp cần được xử lý để trả lại cho chủ sở hữu thực sự:

Tài sản thuê hoặc mượn: Các bên có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thực hiện việc trả lại tài sản theo hợp đồng cho thuê hoặc cho mượn đã ký kết.
Tài sản nhận bảo đảm: Bên nhận bảo đảm có quyền thu hồi tài sản bảo đảm theo quy định.
Hàng hóa đã bán: Các bên có quyền yêu cầu trả lại hàng hóa trong trường hợp phát sinh các tranh chấp về giao dịch mua bán trước đó.

Việc hiểu rõ các quy trình này giúp chủ nợ và các bên liên quan bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình trong giai đoạn biến động kinh tế, tránh các rủi ro mất trắng tài sản do không nắm bắt kịp thời các bước tố tụng.