Mua bán nợ là việc bên bán nợ chuyển giao một phần hoặc toàn bộ quyền đòi nợ và các quyền khác liên quan đến khoản nợ cho bên mua nợ và bên mua nợ trả tiền cho bên bán nợ. Kinh doanh dịch vụ mua bán nợ là việc thực hiện liên tục một hoặc một số hoạt động liên quan đến việc mua bán nợ nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm: Mua nợ, bán nợ, môi giới mua bán nợ, tư vấn mua bán nợ và dịch vụ sàn giao dịch nợ.
Mua bán nợ được hiểu là quá trình bên bán nợ thực hiện chuyển giao một phần hoặc toàn bộ quyền đòi nợ, cùng các quyền lợi liên quan đến khoản nợ đó cho bên mua nợ. Ngược lại, bên mua nợ có trách nhiệm thanh toán một khoản tiền tương ứng cho bên bán nợ theo thỏa thuận.
Hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán nợ bao gồm việc thực hiện liên tục các nghiệp vụ nhằm mục đích sinh lợi, cụ thể như: Mua nợ, bán nợ, môi giới mua bán nợ, tư vấn mua bán nợ và vận hành các dịch vụ sàn giao dịch nợ.
Để thiết lập một pháp nhân hoạt động trong lĩnh vực này, doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về tổ chức và nhân sự theo quy định tại thời điểm năm 2022. Các điều kiện cốt lõi bao gồm:
Doanh nghiệp phải xây dựng và ban hành quy chế quản lý nội bộ về mặt tổ chức, đồng thời có các quy định cụ thể về hoạt động kinh doanh dịch vụ mua bán nợ phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, mức vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư tối thiểu của doanh nghiệp phải tuân thủ theo quy định tại Khoản 2 Điều 6, Khoản 2 Điều 7 và Khoản 2 Điều 8 Nghị định 69/2016/NĐ-CP. Trong trường hợp doanh nghiệp thực hiện đồng thời nhiều hoạt động kinh doanh khác nhau, mức vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư tối thiểu sẽ được áp dụng theo mức cao nhất trong số các hoạt động mà doanh nghiệp đăng ký.
Người quản lý tại doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mua bán nợ phải đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về năng lực và chuyên môn, cụ thể:
Việc nắm vững các điều kiện này là cực kỳ quan trọng, tương tự như những lưu ý khi thành lập công ty cổ phần để đảm bảo tính hợp pháp ngay từ giai đoạn khởi nghiệp.
Ngoài các điều kiện chung, doanh nghiệp trực tiếp thực hiện hoạt động mua bán nợ phải tuân thủ các quy định đặc thù sau đây:
Doanh nghiệp cần đảm bảo mức vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư tối thiểu là 100 tỷ đồng. Đồng thời, các khoản nợ được đưa vào giao dịch mua bán phải đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí:
Việc mua bán nợ phải được xác lập thông qua hợp đồng bằng văn bản dựa trên sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho tất cả các chủ thể tham gia. Hợp đồng cần quy định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của cả bên mua và bên bán.
Đặc biệt, doanh nghiệp hoạt động mua bán nợ bị hạn chế về việc sử dụng đòn bẩy tài chính từ tổ chức tín dụng. Cụ thể, không được nhận cấp tín dụng từ các tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài để mua lại chính khoản nợ của khách hàng đang vay tại chính tổ trưởng tín dụng đó; cũng như không được dùng bảo đảm từ tổ chức tín dụng để nhận cấp tín dụng từ một tổ chức tín dụng khác nhằm mục đích mua nợ cho khách hàng của chính tổ chức tín dụng ban đầu.
Trong các giao dịch mua bán nợ có phát sinh quan hệ cho vay, vay nợ nước ngoài hoặc sử dụng ngoại hối, tất cả các bên liên quan (bên mua, bên bán, bên nợ) đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành của pháp luật về quản lý ngoại hối.
Tùy vào mô hình kinh doanh và loại hình vốn, nhà đầu tư có thể cần tìm hiểu thêm các kiến thức chuyên sâu khác như các điều cần biết về thành lập công ty tại Singapore hoặc quy trình thực hiện thủ tục đăng ký thành lập công ty online để tối ưu hóa quá trình vận hành doanh nghiệp theo đúng pháp luật Việt Nam.
