Công bố phụ gia thực phẩm là thủ tục bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân trước khi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng phụ gia để chế biến thực phẩm. Bài viết làm rõ khái niệm phụ gia thực phẩm, cách phân loại, tác dụng và yêu cầu quản lý theo quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đầu năm 2020.
Phụ gia thực phẩm là gì?
Phụ gia thực phẩm (food additive) là chất không được coi là thực phẩm hoặc một thành phần của thực phẩm, có ít hoặc không có giá trị dinh dưỡng, được chủ động cho vào nhằm đáp ứng yêu cầu công nghệ trong quá trình sản xuất, chế biến, xử lý, bao gói, vận chuyển và bảo quản thực phẩm. Phụ gia thực phẩm không bao gồm các chất ô nhiễm hoặc chất bổ sung nhằm tăng giá trị dinh dưỡng.
Một số khái niệm liên quan:
- Giới hạn tối đa trong thực phẩm (ML): mức giới hạn tối đa của mỗi chất phụ gia được sử dụng trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, bao gói và vận chuyển thực phẩm.
- Hệ thống đánh số quốc tế (INS): ký hiệu được Ủy ban Codex về thực phẩm xác định cho mỗi chất phụ gia.
- Lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được (ADI): lượng phụ gia cơ thể ăn vào hàng ngày qua thực phẩm hoặc nước uống mà không gây hại cho sức khỏe, tính theo mg/kg trọng lượng cơ thể/ngày.
- Thực hành sản xuất tốt (GMP): việc đáp ứng các yêu cầu sử dụng phụ gia trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, bao gói, vận chuyển thực phẩm.
Phân loại phụ gia thực phẩm
Theo Quyết định số 3742/2001/QĐ-BYT ngày 31/8/2001 của Bộ Y tế ban hành "Quy định danh mục các chất phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm", phụ gia thực phẩm được phân theo chức năng thành 23 nhóm, gồm: chất điều chỉnh độ acid, chất điều vị, chất ổn định, chất bảo quản, chất chống đông vón, chất chống oxy hóa, chất chống tạo bọt, chất độn, chất ngọt tổng hợp, chế phẩm tinh bột, enzym, chất đẩy khí, chất làm bóng, chất làm dày, chất làm ẩm, chất làm rắn chắc, chất nhũ hóa, phẩm màu, chất tạo bọt, chất tạo phức kim loại, chất tạo xốp, chất xử lý bột và hương liệu.
Tác dụng của phụ gia thực phẩm
- Tăng giá trị dinh dưỡng: bổ sung dinh dưỡng đã mất trong quá trình chế biến, ví dụ thêm i-ốt vào muối, bổ sung vitamin A, vitamin D vào sữa.
- Giữ thực phẩm an toàn, tươi lâu hơn: làm chậm quá trình hư hỏng do vi sinh vật, nấm mốc; chất chống oxy hóa giúp dầu, mỡ tránh bị ôi, mất màu.
- Thay đổi bề ngoài của thực phẩm: chất nhũ hóa, chất giữ ẩm giúp món ăn có kết cấu phù hợp; chất điều chỉnh độ acid, kiềm giúp thay đổi cấu trúc, hương vị.
- Tăng mùi vị và sức hấp dẫn: phẩm màu, hương liệu giúp thực phẩm bắt mắt, đồng đều màu sắc và dễ phân biệt.
Yêu cầu quản lý đối với phụ gia thực phẩm
Theo Thông tư số 27/2012/TT-BYT hướng dẫn việc quản lý phụ gia thực phẩm (sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 08/2015/TT-BYT):
- Cơ sở sản xuất, kinh doanh phụ gia thực phẩm phải đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định của Bộ Y tế.
- Phụ gia thực phẩm phải được công bố hợp quy hoặc công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm trước khi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng để chế biến thực phẩm.
- Khi áp dụng GMP, cần hạn chế tới mức thấp nhất lượng phụ gia cần dùng; lượng phụ gia sử dụng phải bảo đảm không làm thay đổi bản chất của thực phẩm.
- Việc ghi nhãn phụ gia thực phẩm thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật.
Phụ gia thực phẩm trước khi lưu thông trên thị trường phải hoàn tất thủ tục công bố theo quy định. Tổ chức, cá nhân gửi hồ sơ tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu phụ gia đáp ứng yêu cầu an toàn vệ sinh thực phẩm sẽ được cấp giấy chứng nhận và được lưu hành.
Hồ sơ công bố phụ gia thực phẩm nhập khẩu
Hồ sơ công bố phụ gia thực phẩm nhập khẩu thường gồm các tài liệu cơ bản sau:
- Kết quả kiểm nghiệm của phòng kiểm nghiệm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ định hoặc phòng kiểm nghiệm độc lập được công nhận; hoặc phòng kiểm nghiệm của nước xuất xứ được cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam thừa nhận.
- Chứng chỉ phù hợp tiêu chuẩn HACCP hoặc ISO 22000 (hoặc tương đương) trong trường hợp cơ sở sản xuất có hệ thống quản lý chất lượng được chứng nhận.
- Mẫu sản phẩm hoàn chỉnh để đối chiếu khi nộp hồ sơ.
- Các giấy tờ pháp lý khác theo quy định.
Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng quy định giúp rút ngắn thời gian thẩm định và sớm được cấp giấy chứng nhận công bố.
Xem thêm các chủ đề khác
