Cổ phiếu là gì? Các loại cổ phiếu của công ty cổ phần.

Cổ phiếu là gì? Các loại cổ phiếu của công ty cổ phần

Trong hoạt động kinh doanh và đầu tư, cổ phiếu là một trong những công cụ tài chính quan trọng nhất. Hiểu rõ bản chất của cổ phiếu không chỉ giúp các nhà đầu tư bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn giúp các chủ doanh nghiệp nắm vững cấu trúc vốn khi thực hiện các kế hoạch huy động nguồn lực. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết về định nghĩa và cách phân loại cổ phiếu theo quy định pháp luật.

Cổ phiếu là gì?

Để hiểu rõ về cổ phiếu, trước hết cần nắm được khái niệm về cổ phần. Cổ phần là đơn vị nhỏ nhất cấu thành nên vốn điều lệ của một công trình cổ phần, được chia thành nhiều phần có giá trị bằng nhau. Cổ phiếu đóng vai trò là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu đối với các phần vốn góp này.

CĂN CỨ PHÁP LUẬT:

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 121 Luật Doanh nghiệp 2020, cổ phiếu được định nghĩa là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử nhằm xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó.

Về mặt kinh tế, cổ phiếu là bằng chứng cho số vốn mà nhà đầu tư đã đóng góp vào doanh nghiệp. Khi nắm giữ cổ phiếu, cá nhân hoặc tổ chức trở thành cổ đông và đồng thời là chủ sở hữu của công ty phát hành theo tỷ lệ tương ứng. Do đó, việc tìm hiểu công ty nào được phát hành cổ phiếu là bước đầu tiên quan trọng để xác định tính pháp lý của loại tài sản này.

Các loại cổ phiếu trong công ty cổ phần

Dựa trên các tiêu chí khác nhau như trạng thái phát hành, hình thức ghi nhận hoặc quyền lợi đi kèm, cổ phiếu được phân chia thành nhiều loại cụ thể như sau:

Phân loại theo trạng thái phát hành và lưu thông

• Cổ phiếu được phép phát hành (Cổ phiếu đăng ký): Đây là số lượng cổ phiếu tối đa mà một công ty có quyền phát hành kể từ khi thành lập cho đến suốt quá trình hoạt động. Số lượng này phải được ghi nhận rõ ràng trong Điều lệ công ty. Mọi sự thay đổi về tổng số cổ phiếu được phép phát hành đều phải thông qua quyết định của Đại hội đồng cổ đông và thực hiện sửa đổi Điều lệ công ty theo đúng quy định.
• Cổ phiếu đã phát hành: Là số lượng cổ phiếu mà doanh nghiệp đã bán ra cho các nhà đầu tư trên thị trường và đã thu về đầy đủ tiền bán cổ phiếu. Số lượng này luôn nhỏ hơn hoặc bằng với số cổ phiếu được phép phát hành.
• Cổ phiếu quỹ: Đây là những cổ phiếu đã từng được lưu hành trên thị trường nhưng nay được chính công ty phát hành mua lại bằng nguồn vốn hợp pháp của mình. Cổ phiếu quỹ không được coi là cổ phiếu đang lưu hành; do đó, chúng không có quyền biểu quyết và không được hưởng lợi tức từ việc chia cổ tức. Tùy vào quy định tại từng thời điểm hoặc quốc gia, số cổ phiếu này có thể được lưu giữ để bán lại sau này hoặc bị hủy bỏ hoàn toàn.
• Cổ phiếu đang lưu hành: Là những cổ phiếu đã phát hành và hiện vẫn đang nằm trong tay các cổ đông trên thị trường. Công thức xác định số lượng cổ phiếu đang lưu hành như sau: Số cổ phiếu đang lưu hành = Số cổ phiếu đã phát hành – Số cổ phiếu quỹ.

Phân loại theo hình thức ghi nhận tên sở hữu

• Cổ phiếu ghi danh: Là loại cổ phiếu có ghi rõ họ tên, thông tin của người sở hữu trên chứng chỉ. Việc chuyển nhượng loại cổ phiếu này thường phức tạp hơn do đòi hỏi phải thực hiện thủ tục đăng ký tại cơ quan phát hành hoặc theo quy định nội bộ của công ty.
• Cổ phiếu vô danh: Là loại cổ phiếu không ghi tên người sở hữu. Đặc điểm của loại này là tính linh hoạt cao, cho phép việc chuyển nhượng diễn ra tự do mà không cần các thủ tục xác nhận thông tin chủ sở hữu phức tạp.

Phân loại theo quyền lợi của người nắm giữ

Đây là cách phân loại phổ biến nhất trong quản trị doanh nghiệp và đầu tư tài chính, chia thành hai nhóm chính:

• Cổ phiếu phổ thông (Cổ phiếu thường): Là loại cổ phiếu cơ bản nhất, mang lại cho người sở hữu các quyền như tham dự Đại hội đồng cổ đông, biểu quyết các vấn đề quan trọng của công ty và nhận cổ tức tùy thuộc vào kết quả kinh doanh. Số lượng cổ phiếu phổ thông đang lưu hành là căn cứ then chốt để phân chia lợi tức giữa các cổ đông.
• Cổ phiếu ưu đãi: Là loại cổ phiếu được hưởng các quyền lợi đặc biệt hơn so với cổ phiếu thường (ví dụ: ưu tiên nhận cổ tức cao hơn hoặc ưu tiên thanh toán tài sản khi giải thể), nhưng thường đi kèm với việc hạn chế một số quyền biểu quyết nhất định.

Việc hiểu rõ các loại cổ phiếu giúp nhà đầu tư có chiến lược cách đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và cổ phiếu một cách hiệu quả, tránh rủi ro về mặt pháp lý. Bên cạnh đó, đối với các đơn vị muốn mở rộng quy mô vốn thông qua các công cụ nợ, cần nắm rõ thủ tục phát hành trái phiếu doanh nghiệp để đảm bảo tuân thủ đúng trình tự pháp luật hiện hành.