Khái quát về việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp
Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp là một phương thức tổ chức lại cơ cấu pháp lý của đơn vị kinh doanh nhằm phù hợp với quy mô, chiến lược phát triển hoặc đáp ứng các điều kiện về số lượng thành viên theo quy định. Trong một số trường hợp, khi doanh nghiệp không còn duy trì đủ số lượng thành viên tối thiểu theo luật định, việc thực hiện thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp là yêu cầu bắt buộc để tránh tình trạng bị buộc phải giải thể.
Các phương thức chuyển đổi từ Công ty TNHH sang Công ty Cổ phần
Đối với các doanh nghiệp nhà nước khi thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần sẽ áp dụng các quy định pháp luật chuyên ngành có liên quan. Riêng đối với loại hình Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), việc chuyển đổi sang Công ty cổ phần (CTCP) được thực hiện qua các phương thức sau:
- Chuyển đổi thành CTCP mà không thực hiện huy động thêm vốn từ tổ chức, cá nhân khác và không bán phần vốn góp hiện có.
- Chuyển đổi thành CTCP thông qua việc huy động thêm nguồn vốn góp từ các tổ chức hoặc cá nhân mới.
- Chuyển đổi thành CTCP bằng cách chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần vốn góp cho các đối tượng khác.
- Kết hợp linh hoạt giữa các phương thức nêu trên hoặc áp dụng các hình thức khác phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Sau khi hoàn tất quá trình biến đổi về mặt cơ cấu, doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện đăng ký chuyển đổi trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc chuyển đổi.
Chuyển đổi từ Công ty Cổ phần sang Công ty TNHH một thành viên
Khi một công ty cổ phần muốn thu hẹp quy mô hoặc thay đổi cấu trúc sở hữu để trở thành Công ty TNHH một thành viên, doanh nghiệp có thể áp dụng các cách thức:
- Một cổ đông hiện hữu nhận chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tương ứng của tất cả các cổ đông còn lại.
- Một tổ chức hoặc cá nhân (không phải là cổ đông cũ) thực hiện nhận chuyển nhượng toàn bộ số cổ phần từ tất cả các cổ đông của công ty.
- Cấu trúc công ty được điều chỉnh dẫn đến việc chỉ còn lại duy nhất 01 cổ đông.
Trong trường hợp doanh nghiệp chỉ còn lại 01 cổ đông hoặc đã hoàn tất việc chuyển nhượng theo các phương thức trên, doanh nghiệp phải gửi hồ sơ đăng ký chuyển đổi lên Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở trong thời hạn 15 ngày.
Chuyển đổi từ Công ty Cổ phần sang Công ty TNHH hai thành viên trở lên
Việc chuyển đổi này giúp doanh nghiệp điều chỉnh số lượng thành viên phù hợp với năng lực tài chính của doanh nghiệp và định hướng quản trị. Các phương thức bao gồm:
- Chuyển đổi mà không huy động thêm vốn hoặc chỉ thực hiện chuyển nhượng cổ phần cho tổ chức, cá nhân khác.
- Chuyển đổi kết hợp với việc huy động thêm nguồn vốn góp từ các thành viên mới.
- Chuyển đổi kết hợp giữa việc huy động vốn và chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ cổ phần cho đối tác mới.
Tương tự như các trường hợp khác, thời hạn để thực hiện đăng ký chuyển đổi là trong vòng 10 ngày kể từ khi hoàn tất việc thay đổi cơ cấu.
Chuyển đổi từ Doanh nghiệp tư nhân sang Công ty TNHH, Công ty Cổ phần hoặc Công ty Hợp danh
Doanh nghiệp tư nhân có thể lựa chọn chuyển đổi thành các loại hình doanh nghiệp khác nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý về mặt tổ chức và trách nhiệm tài sản. Các điều kiện cần đảm bảo bao gồm:
- Điều kiện về đăng ký kinh doanh: Ngành nghề kinh doanh không thuộc danh mục cấm; tên doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020 (về đặt tên, thành phần tên, ký hiệu...); hồ sơ đăng ký hợp lệ và hoàn thành nghĩa vụ lệ phí theo quy định.
- Trách nhiệm tài sản: Chủ doanh nghiệp tư nhân phải có văn bản cam kết chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ chưa thanh toán và cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn.
- Tính liên tục của hợp đồng: Chủ doanh nghiệp phải có thỏa thuận bằng văn bản với các bên trong các hợp đồng chưa thanh lý, đảm bảo công ty mới được chuyển đổi sẽ tiếp nhận và tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ này.
- Vấn đề lao động: Có cam kết bằng văn bản về việc tiếp nhận và sử dụng đội ngũ lao động hiện có của doanh nghiệp tư nhân tại đơn vị mới.
Các lưu ý quan trọng về quyền và nghĩa vụ kế thừa
Trong quá trình tái cấu trúc, vấn đề kế thừa pháp lý là yếu tố then chốt mà các bộ phận Pháp chế doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm:
- Đối với chuyển đổi từ Công ty TNHH sang CTCP (và ngược lại): Công ty sau khi chuyển đổi đương nhiên kế thừa toàn bộ quyền, lợi ích hợp pháp và chịu trách nhiệm về mọi khoản nợ, bao gồm cả nghĩa vụ thuế, hợp đồng lao động và các nghĩa vụ tài chính khác phát sinh từ công ty cũ.
- Đối với chuyển đổi từ Doanh nghiệp tư nhân: Công ty mới được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp sẽ kế thừa toàn bộ quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm cá nhân bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ phát sinh trước ngày công ty chuyển đổi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
