Trách nhiệm bồi thường thiệt hại (BTTH) ngoài hợp đồng làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường và từ nghĩa vụ phải BTTH tạo ra quan hệ nghĩa vụ
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại (BTTH) ngoài hợp đồng làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường và từ đó hình thành nên quan hệ nghĩa vụ tương ứng giữa các chủ thể. Việc xác định rõ căn cứ phát sinh trách nhiệm BTTH là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, giải quyết tranh chấp một cách chính xác. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin pháp lý về chế định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là một loại trách nhiệm dân sự phát sinh do hành vi gây thiệt hại giữa các chủ thể trong đời sống xã hội. Trong đó, bên có hành vi trái pháp luật có nghĩa vụ phải bù đắp những tổn thất mà bên bị thiệt hại phải gánh chịu.
Căn cứ theo quy định tại Điều 275 Bộ luật Dân sự 2015, một trong những căn cứ làm phát sinh nghĩa vụ dân sự chính là “gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật”. Tương ứng với căn cứ này, các quy định chi tiết về trách nhiệm bồi thường được quy định tại Chương XX, Phần thứ ba của Bộ luật Dân sự 2015. Trong quan hệ này, trách nhiệm được hiểu là bổn phận pháp lý mà bên gây thiệt hại phải thực hiện nhằm khôi phục tình trạng ban đầu hoặc bù đắp giá trị vật chất/tinh thần cho bên bị xâm phạm. Việc xác định đúng bản chất này giúp phân biệt với các trường hợp khác như trách nhiệm pháp lý khi vi phạm hợp đồng.
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.
Dựa trên quy định nêu trên, trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng được xác lập khi hội đủ các điều kiện sau:
So với các quy định cũ, Bộ luật Dân sự 2015 đã mở rộng và cụ thể hóa các nguyên tắc bồi thường nhằm bảo vệ quyền lợi tối đa cho bên bị thiệt hại. Cụ thể, tại Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật quy định rõ các nguyên tắc sau:
Việc nắm vững các nguyên tắc này giúp các chủ thể tự bảo vệ quyền lợi của mình trong các giao dịch dân sự và các quan hệ xã hội khác. Trong một số trường hợp phức tạp liên quan đến việc xác định trách nhiệm giữa các bên, người dân có thể cần tìm hiểu thêm về đề nghị và chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng dân sự để phân định rõ phạm vi trách nhiệm phát sinh từ các thỏa thuận hoặc hành vi đơn phương.
