Thủ tục cha nhận con là một trong những thủ tục hộ tịch quan trọng nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ giữa cha và con, đảm bảo quyền lợi hợp pháp về nhân thân và tài sản cho trẻ em. Theo quy định của pháp luật tại thời điểm năm 2020, việc đăng ký này được thực hiện dựa trên các căn cứ từ Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Thẩm quyền giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con
Việc xác lập quan hệ cha, mẹ, con là quyền cơ bản của công dân. Theo quy định pháp luật về hộ tịch, thẩm quyền giải quyết việc này được phân chia dựa trên yếu tố cư trú và yếu tố nước ngoài như sau:
- Trường hợp không có yếu tố nước ngoài: Thẩm quyền thuộc về Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con.
- Trường hợp có yếu tố nước ngoài: Bao gồm các trường hợp giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; giữa công dân Việt Nam cư trú trong nước với người Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa những người nước ngoài với nhau mà một hoặc cả hai bên thường trú tại Việt Nam. Khi đó, thẩm quyền giải quyết thuộc về UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con.
Để hiểu rõ hơn về việc phân định trách nhiệm giữa các cơ quan, quý độc giả có thể tham khảo bài viết: UBND xã hay Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc cha nhận con?
Hồ sơ đăng ký nhận cha, mẹ, con
Căn cứ theo Điều 44 Luật Hộ tịch 2014, để tiến hành thủ tục này, người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:
- Tờ khai: Theo mẫu quy định về đăng ký nhận cha, mẹ, con.
- Chứng cứ chứng minh quan hệ: Các giấy tờ, đồ vật hoặc tài liệu khác làm căn cứ xác định quan hệ huyết thống giữa người nhận và người được nhận (ví dụ: kết quả giám định ADN). Trong trường hợp cần tìm hiểu thêm về tính pháp lý của các bằng chứng này, bạn có thể xem bài viết Cha nhận con có cần xét nghiệm ADN?
- Giấy tờ nhân thân (đối với yếu tố nước ngoài): Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu để chứng minh nhân thân của người nước ngoài.
Trình tự, thủ tục thực hiện
Quy trình giải quyết được chia thành hai nhóm đối tượng cụ thể:
1. Đối với trường hợp không có yếu tố nước ngoài
Người yêu cầu nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận. Nếu cơ quan đăng ký hộ tịch kiểm tra thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng sự thật và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ ghi vào Sổ hộ tịch và cùng các bên ký xác nhận. Thời hạn giải quyết thông thường không quá 0 chế độ 3 ngày làm việc; trường hợp cần xác minh thêm thì thời gian có thể kéo dài nhưng không quá 05 ngày làm việc.
2. Đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài
Hồ sơ được nộp tại UBND cấp huyện nơi cư trú của người được nhận là cha, mẹ, con. Quy trình thực hiện nghiêm ngặt hơn bao gồm:
- Công chức làm công tác hộ tịch tiến hành xác minh và niêm yết việc nhận cha, mẹ, con tại trụ sở UBND cấp huyện trong 07 ngày liên tục; đồng thời gửi văn bản đề nghị UBND cấp xã nơi thường trú của người được nhận niêm yết 07 ngày liên tục.
- Thời hạn giải quyết không quá 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Phòng Tư pháp có trách nhiệm báo cáo và đề xuất Chủ tịch UBND cấp huyện ra quyết định giải quyết.
Các trường hợp đặc biệt theo quy định tại Thông tư 15/2015/TT-BTP
Căn cứ vào Thông tư số 15/2015/TT-BTP, pháp luật có những hướng dẫn cụ thể cho các tình huống phát sinh thực tế nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em:
- Trường hợp không liên lạc được với người mẹ: Đối với nam, nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, nếu người cha làm thủ tục nhận con mà không thể liên hệ được với người mẹ thì không bắt buộc phải có ý kiến của người mẹ trong Tờ khai đăng ký.
- Trường hợp con sinh ra trước thời điểm đăng ký kết hôn (đã có thông tin cha): Nếu con đã được đăng ký khai sinh nhưng chưa có thông tin về người cha, khi vợ chồng thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn và có văn bản thừa nhận là con chung thì không phải làm thêm thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con riêng biệt.
- Trường hợp kết hợp các thủ tục: Nếu con chưa được đăng ký khai sinh, khi thực hiện đăng ký khai sinh mà vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung, thông tin về người cha sẽ được ghi trực tiếp vào Giấy khai sinh của trẻ. Để nắm rõ quy trình này, bạn nên tham khảo Thủ tục kết hợp giải quyết cùng lúc đăng ký khai sinh và đăng ký cha nhận con.
