Hậu quả pháp lý chấm dứt HĐLĐ trái luật

Hướng dẫn Hậu quả pháp lý chấm dứt HĐLĐ trái luật theo quy định hiện hành / Hậu quả pháp lý chấm dứt HĐLĐ trái luật hiện nay

Thứ Ba, 16/11/2021, 22:47 (GMT+7)tuanci6

Hậu quả pháp lý khi chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

Trong quan hệ lao động, việc chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Lao động. Khi một trong hai bên (người lao động hoặc người sử dụng lao động) thực hiện hành vi đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục hoặc không có căn cứ hợp pháp theo quy định, hành vi này được xác định là chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật. Việc này sẽ dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng về nghĩa vụ bồi thường và khôi phục quyền lợi cho bên bị vi phạm.

Căn cứ pháp lý

Các quy định về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật được điều chỉnh chủ yếu bởi Bộ luật Lao động năm 2012 (hiệu lực tại thời điểm bài viết). Theo đó, hành vi chấm dứt HĐLĐ chỉ được coi là đúng pháp luật khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về quyền đơn phương chấm dứt và nghĩa vụ báo trước theo quy định của pháp luật. Nếu vi phạm các điều kiện này, bên vi phạm phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho bên kia.

Đối với người lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật

Khi người lao động (NLĐ) tự ý nghỉ việc hoặc chấm dứt hợp đồng mà không tuân thủ thời hạn báo trước theo quy định hoặc không có lý do chính đáng theo luật định, NLĐ sẽ phải đối mặt với các trách nhiệm tài chính cụ thể sau:

Nghĩa vụ bồi thường cho người sử dụng lao động: NLĐ phải bồi thường một khoản tiền tương ứng với tiền lương của NLĐ theo hợp đồng lao động để trả cho người sử dụng lao động (NSDLĐ) trong những ngày không báo trước theo quy định.
Nghĩa vụ trả lại chi phí đào tạo: Trong trường hợp NLĐ được đào tạo từ kinh phí của NSDLĐ, khi chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật, NLĐ có trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo theo các thỏa thuận đã cam kết trong hợp đồng đào tạo hoặc hợp đồng lao động.
Không được hưởng trợ cấp thôi việc: Do hành vi chấm dứt hợp đồng là không đúng quy định, NLĐ sẽ không được hưởng các quyền lợi liên quan đến trợ cấp thôi việc từ phía NSDLĐ cho thời gian làm việc tại doanh nghiệp.

Trong một số trường hợp tranh chấp phức tạp về quyền lợi lao động, người lao động có thể cần tìm hiểu thêm về thủ tục khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật nếu có các quyết định hành chính liên quan đến việc xử lý kỷ luật hoặc chấm dứt hợp đồng không đúng thẩm quyền.

Đối với người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật

Việc NSDLĐ cho NLĐ thôi việc mà không dựa trên các căn cứ pháp lý (như vi phạm kỷ luật, thiên tai, hỏa hoạn, hoặc lý do kinh tế hợp pháp) hoặc không tuân thủ thời hạn báo trước là hành vi vi phạm pháp luật lao động nghiêm trọng. Khi đó, NSDLĐ phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

1. Nghĩa vụ khôi phục tình trạng làm việc ban đầu

NSDLĐ có trách nhiệm nhận NLĐ trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi về công việc và sự ổn định đời sống cho người lao động sau khi bị chấm dứt hợp đồng sai quy định.

2. Nghía vụ thanh toán tiền lương và các khoản phụ cấp

NSDLĐ phải thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của NLĐ, bao gồm:

Tiền lương trong những ngày NLĐ không được làm việc (tính từ thời điểm bị cho thôi việc trái luật cho đến khi được nhận lại làm việc).

Các khoản tiền tương đương với tiền lương trong những ngày mà đáng lẽ NLĐ được báo trước theo quy định của pháp luật.

3. Nghĩa vụ bồi thường thêm

Ngoài các khoản tiền nêu trên, NSDLĐ còn phải bồi thường cho NLĐ một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để bù đắp tổn thất về tinh thần và mất mát thu nhập do hành vi chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật gây ra.

Trong quá trình thực hiện các quyền lợi này, nếu phát sinh các vấn đề liên quan đến việc xác minh thông tin hoặc tìm kiếm bằng chứng về sai phạm của doanh nghiệp, người lao động có thể cần tham khảo các kiến thức về thuê dịch vụ thám tử có vi phạm pháp luật không để hiểu rõ ranh giới giữa việc tìm kiếm sự thật và vi phạm quyền riêng tư.

Việc nắm vững các quy định về hậu quả pháp lý khi chấm dứt HĐLĐ trái luật giúp cả NLĐ và NSDLĐ chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, tránh những tranh chấp kéo dài tại cơ quan tòa án hoặc cơ quan lao động. Để đảm bảo mọi quyết định nhân sự đều đúng quy trình, các doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật 04 chính sách pháp luật nổi bật có hiệu lực từ cuối tháng 05/2019 và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan để áp dụng chính xác vào quản trị nguồn nhân lực.