Ứng phó với biến đổi khí hậu là hoạt động của con người nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của toàn cầu. Trong đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề và trực tiếp nhất từ các hiện tượng thời tiết cực đoan. Trước thực trạng này, công tác ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước. Nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định chi tiết các nội dung về ứng phó với biến đổi khí hậu.
Để hiểu rõ bản chất của vấn đề, cần phân biệt giữa hiện tượng khí hậu tự nhiên và sự biến đổi do tác động con người. Khí hậu bao gồm các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa và áp suất khí quyển được hình thành trong các tầng khí quyển. Biến đổi khí hậu (BĐKH) là sự thay đổi của khí hậu cùng các thành phần liên quan như đại dương, đất đai, bề mặt Trái đất và băng quyển (biểu hiện qua việc tăng nhiệt độ, băng tan và nước biển dâng).
Mặc dù BĐKH có thể diễn ra trong thời gian dài do các yếu tố tự nhiên, nhưng sự gia tăng đột biến trong thời gian gần đây chủ yếu xuất phát từ hoạt động của con người, đặc biệt là việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong giao thông và sản xuất công nghiệp, dẫn đến phát thải khí nhà kính (như CO2) vào môi trường. Trong bối cảnh các 04 chính sách pháp luật nổi bật có hiệu lực từ cuối tháng 05/2019 đã bắt đầu chú trọng vào bảo vệ môi trường, việc định nghĩa rõ ràng các hoạt động ứng phó là cực kỳ quan trọng.
CĂN CỨ PHÁP LUẬT:
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, ứng phó với biến đổi khí hậu được định nghĩa là các hoạt động của con người nhằm thực hiện hai mục tiêu song hành: thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.
Pháp luật Việt Nam tập trung vào ba trụ cột chính để đối phó với tình trạng này, bao gồm: thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.
Thích ứng với biến đổi khí hậu là các hoạt động nhằm tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống tự nhiên và xã hội, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực và tận dụng các cơ hội do biến đổi khí hậu mang lại.
CĂN CỨ PHÁP LUẬT: Nội dung thích ứng bao gồm:
Việc kiểm soát các loại khí gây hiệu ứng nhà kính là yếu tố then chốt để ngăn chặn đà tăng nhiệt độ toàn cầu. Các khí nhà kính chính bao gồm Carbon dioxide (CO2), Methane (CH4) và Nitrous oxide (N2O), cùng một số hợp chất khác như HFCs, PFCs, SF6 và NF3.
CĂN CỨ PHÁP LUẬT: Các hoạt động giảm nhẹ bao gồm:
Việc quản lý phát thải không chỉ dừng lại ở khí nhà kính mà còn liên quan chặt chẽ đến việc kiểm soát các nguồn nguyên liệu đầu vào, tương tự như cách thức quản lý quy định pháp luật về phế liệu năm 2022 trong việc kiểm soát dòng vật chất và tác động môi trường.
Bảo vệ tầng ô-dôn là một phần không thể tách rời của ứng phó với biến đổi khí hậu, nhằm ngăn ngừa sự suy giảm tầng ô-dôn và hạn chế tác hại từ bức xạ cực tím của Mặt Trời.
CĂN CỨ PHÁP LUẬT: Các nội dung trọng tâm bao gồm:
Việc thực thi nghiêm túc các quy định này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và ý thức của cộng đồng. Trong trường hợp phát sinh các tranh chấp hoặc cần làm rõ trách nhiệm pháp lý liên quan đến vi phạm môi trường, người dân có thể tìm hiểu về thủ tục khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
