Thời gian bảo hộ bản quyền tác giả
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, quyền tác giả được hiểu là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Việc xác định chính xác thời điểm bắt đầu và kết thúc của các quyền này là vô cùng quan trọng để chủ sở hữu thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Để hiểu rõ hơn về thời hạn bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, người cần phân biệt rõ giữa hai nhóm quyền: quyền nhân thân và quyền tài sản.
I. Quyền tài sản
Quyền tác giả bao gồm các quyền nhân thân và quyền tài sản theo quy định tại Điều 18 Luật Sở quyết trí tuệ 2005. Trong đó, nhóm quyền tài sản đóng vai trò quan trọng trong việc khai thác giá trị kinh tế của tác phẩm.
1. Các quyền thuộc quyền tài sản
Căn cứ Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, các quyền tài sản bao gồm:
- Làm tác phẩm phái sinh;
- Biểu diễn tác phẩm trước công chúng;
- Sao chép tác phẩm;
- Phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm;
- Truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác;
- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính.
2. Thời gian bảo hộ đối với quyền tài sản
Dựa trên các quy định về quy định của pháp luật về thời gian bảo hộ bản quyền tác giả, cụ thể tại Khoản 8 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009, thời hạn bảo hộ quyền tài sản được xác định như sau:
- Đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, sân khấu, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh: Thời hạn bảo hộ là 75 năm kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên.
- Đối với các loại hình tác phẩm khác: Thời hạn bảo hộ kéo dài suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết. Trong trường hợp tác phẩm có đồng tác giả, thời hạn bảo hộ sẽ chấm dứt vào năm thứ 50 sau năm người đồng tác giả cuối cùng chết.
- Thời điểm kết thúc: Thời gian bảo hộ nêu trên sẽ chính thức chấm dứt vào lúc 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm cuối cùng của thời hạn bảo hộ.
II. Quyền nhân thân
Quyền nhân thân gắn liền với tác giả, nhằm bảo vệ danh dự và sự toàn vẹn của tác phẩm sáng tạo.
1. Các quyền thuộc quyền nhân thân
Theo Điều 19 Luật Sở hữu trí tuểuệ 2005, các quyền nhân thân bao gồm:
- Đặt tên cho tác phẩm;
- Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
- Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
- Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
2. Thời hạn bảo hộ quyền nhân thân
Cần lưu ý sự phân biệt giữa các loại quyền nhân thân để xác định thời gian bảo hộ quyền tác giả một cách chính xác:
- Các quyền được bảo hộ vô thời hạn: Các quyền quy định tại Khoản 1, 2 và 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ (như quyền đặt tên, đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm) được pháp luật bảo hộ vô thời hạn.
- Các quyền có thời hạn bảo hộ: Riêng quyền nhân thân quy định tại Khoản 3 Điều 19 (quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm) sẽ có thời hạn bảo hộ tương tự như quyền tài sản, bao gồm: 75 năm kể từ khi công bố lần đầu đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, sân khấu, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh. Suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết đối với các loại hình tác phẩm còn lại.
Việc nắm vững các quy định về thời hạn bảo hộ giúp chủ sở hữu quyền tác giả có kế hoạch khai thác, sử dụng và thực thi các biện pháp ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền lợi một cách hiệu quả nhất.
