Thủ tục ban hành kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt

Thủ tục ban hành kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt

Quản lý nguồn nước là một phần trọng yếu trong chiến lược bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Việc thiết lập các kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt không chỉ giúp kiểm soát ô nhiễm mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho các hoạt động kinh tế - xã hội. Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, trình tự và nội dung xây dựng kế hoạch này được thực hiện chặt chẽ nhằm tương thích với quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia.

Khái niệm và nội dung của kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt

Căn cứ theo Điều 9 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt được xác định dựa trên phạm vi ảnh hưởng của nguồn nước (liên tỉnh hoặc nội tỉnh) và phải đảm bảo tính thống nhất với các cấp quy hoạch cao hơn.

Yêu cầu về sự phù hợp trong quy hoạch

Đối với các hệ thống sông, hồ liên tỉnh, kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt bắt buộc phải phù hợp với Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia. Đối với các đối tượng khác theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 8 của Luật này, kế hoạch cần đảm bảo sự tương thích với Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia, cũng như các nội dung về bảo vệ môi trường trong quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh.

Các nội dung chính của kế hoạch

Một bản kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt hoàn chỉnh phải bao hàm đầy đủ các thành phần sau:

• Đánh giá, dự báo xu hướng biến đổi của chất lượng môi trường nước mặt; xác định mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể; xác định vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt, hành lang bảo vệ nguồn nước và khu vực sinh thủy.
• Phân tích thực trạng các nguồn ô nhiễm điểm và nguồn ô nhiễm diện; nhận diện nguy cơ ô nhiễm nước mặt xuyên biên giới.
• Thống kê loại hình và tổng lượng chất ô nhiễm xả vào môi trường nước mặt.
• Đánh giá khả năng chịu tải của nguồn nước, phân vùng xả thải, xác định hạn ngạch xả nước thải; xây dựng lộ trình giảm thiểu xả thải đối với các khu vực không còn khả năng chịu tải.
• Xây dựng các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm và giải pháp hợp tác, chia sẻ thông tin quản lý ô nhiễm xuyên biên giới.
• Đề xuất các giải pháp bảo vệ, cải thiện chất lượng nước mặt và phương án tổ chức thực hiện.

Kế hoạch này được xây dựng theo chu kỳ 05 năm, nhằm đảm bảo sự đồng bộ với kế hoạch bảo vệ môi trường tại địa phương.

Trình tự, thủ tục ban hành kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt

Quy trình ban hành kế hoạch được phân chia rõ rệt giữa phạm vi liên tỉnh và phạm vi nội tỉnh nhằm xác định trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với sông, hồ liên tỉnh

Đây là những nguồn nước có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh chế - xã hội và bảo vệ môi trường trên diện rộng. Quy trình thực hiện như sau:

• Giai đoạn lập đề án: Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp cùng các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có liên quan để lập, phê duyệt và triển khai đề án điều tra, đánh giá, xây dựng dự thảo kế hoạch.
• Giai đoạn lấy ý kiến và hoàn thiện: Bộ Tài nguyên và Môi trường gửi dự thảo đến các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh liên quan để lấy ý kiến bằng văn bản. Sau khi nghiên cứu, tiếp thu và giải trình các ý kiến góp ý, Bộ sẽ hoàn thiện dự thảo để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành.
• Hồ sơ trình Thủ tướng: Bao gồm tờ trình, dự thảo kế hoạch, dự thảo quyết định ban hành, báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến và các văn bản góp ý liên quan.
• Phân cấp thực hiện: Tùy vào yêu cầu quản lý, Bộ Tài nguyên và Môi trường có thể giao nhiệm vụ xây dựng kế hoạch cho UBND cấp tỉnh chủ trì phối hợp với các địa phương khác. Khi đó, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm về việc xây dựng, lấy ý kiến và trình hồ sơ lên Bộ để trình Thủ tướng Chính phủ.

Đối với sông, hồ nội tỉnh

Việc quản lý các nguồn nước trong phạm vi một tỉnh được thực hiện theo quy trình sau:

• Giai đoạn lập đề án: Cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành và UBND cấp huyện liên quan để lập, phê quyết định và triển khai đề án điều tra, đánh giá, xây dựng dự thảo kế hoạch.
• Giai đoạn lấy ý kiến và trình duyệt: Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh gửi dự thảo đến các UBND cấp huyện, các sở, ngành liên quan và cơ quan chuyên môn về môi trường của các tỉnh giáp ranh để lấy ý kiến. Sau khi hoàn thiện dựa trên các ý kiến góp ý, cơ quan này sẽ trình UBND cấp tỉnh xem xét, ban hành.
• Hồ sơ trình UBND cấp tỉnh: Bao gồm tờ trình, dự thảo kế hoạch, dự thảo quyết định ban hành và báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đóng góp.

Các nguyên tắc lưu ý trong quá trình xây dựng kế hoạch

Để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả thực thi, việc xác định đối tượng sông, hồ trọng điểm phải dựa trên hiện trạng chất lượng nước mặt, nguồn thải, nhu cầu sử dụng nước và các yêu cầu quản lý nhà nước khác. Điều này giúp ngăn chặn hậu quả của ô nhiễm môi trường nước một cách chủ động.

Đặc biệt, cần lưu ý tính thống nhất với quy hoạch cấp trên. Trong trường hợp Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia hoặc quy hoạch vùng/tỉnh chưa được ban hành, kế hoạch quản lý chất lượng nước mặt phải phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước hiện hành và có trách nhiệm rà soát, cập nhật ngay khi các quy hoạch này chính thức có hiệu lực. Việc xây dựng kế hoạch cũng phải đảm bảo tính đồng bộ với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm.

Trước ngày 30 tháng 6 năm thứ tư của giai đoạn đầu tư công trung hạn trước đó, cơ quan phê duyệt phải chỉ đạo tổng kết, đánh giá việc thực hiện kế hoạch kỳ cũ và xây dựng kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo. Đây là căn cứ quan trọng để đề xuất kế hoạch đầu tư công trung hạn, đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động quản lý môi trường một cách bền vững.