Trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính, đặc biệt là các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, cá nhân và tổ chức thường phải làm việc trực tiếp với Phòng Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, vai trò và phạm vi trách nhiệm của cơ quan này trong bộ máy quản lý nhà nước cấp huyện vẫn chưa được nhiều người nắm rõ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng Tài nguyên và Môi trường theo quy định pháp luật hiện hành.
Căn cứ pháp lý
Các nội dung về chức năng, nhiệm vụ của Phòng Tài nguyên và Môi trường được thực hiện dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật sau:
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015;
- Nghị định số 24/2014/NĐ-CP quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
- Thông tư số 05/2021/TT-BTNMT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tài nguyên và Môi trường thuộc Ủy UBND cấp tỉnh, Phòng Tài nguyên và Môi trường thuộc Ủy UBND cấp huyện.
Vị trí và chức năng của Phòng Tài nguyên và Môi trường
Phòng Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện. Cơ quan này thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý nhà nước về các lĩnh vực: đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản; môi trường; quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo (đối với các huyện có biển); đo đạc và bản đồ; biến đổi khí hậu.
Về mặt tổ chức, Phòng Tài nguyên và Môi trường có con dấu và tài khoản riêng. Cơ quan này chịu sự quản lý, điều hành trực tiếp của Ủy ban nhân dân cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm quyết về chuyên môn, nghiệp vụ từ Sở Tài nguyên và Môi trường cùng cấp.
Nhiệm vụ và quyền hạn của Phòng Tài nguyên và Môi trường
Nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan này được phân định cụ thể theo từng nhóm lĩnh vực quản lý nhà nước như sau:
2.1. Công tác tham mưu và tổ chức thực hiện văn bản pháp luật
- Trình Ủy ban nhân dân cấp huyện: Xây dựng dự thảo các nghị quyết, quyết định, quy hoạch, kế hoạch phát triển trung hạn và hàng năm về lĩnh vực tài nguyên và môi trường thuộc thẩm quyền của HĐND và UBND cấp huyện; trình các chương trình, biện pháp tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên ngành; dự thảo quy định về cơ cấu tổ chức của Phòng.
- Trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện: Soạn thảo các quyết định và văn bản khác liên quan đến lĩnh vực tài nguyên và môi trường thuộc thẩm quyền cá nhân Chủ tịch UBND cấp huyện.
- Tổ chức thực hiện: Triển khai các văn bản pháp luật, quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt; thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và theo dõi tình hình thi hành pháp luật về tài nguyên và môi trường tại địa phương.
2.2. Quản lý lĩnh vực đất đai
Đây là mảng nhiệm vụ trọng yếu, bao gồm các công việc:
- Tham mưu cho UBND cấp huyện lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và tổ chức thực hiện sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
- Thẩm định hồ sơ liên quan đến giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thực hiện các thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện.
- Tham gia xác định giá đất, mức thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại địa phương; thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Tham mưu trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất và các thủ tục trưng dụng đất theo quy định.
2.3. Quản lý tài nguyên nước và khoáng sản
Trong lĩnh vực tài nguyên nước, cơ quan này có trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo vệ chất lượng nguồn nước sinh hoạt; điều tra, thống kê giếng cần trám lấp; phối hợp ứng phống, khắc phục sự cố nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường nguồn nước và quản lý việc đăng ký khai thác tài nguyên nước.
Đối với tài nguyên khoáng sản, Phòng thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến cho thuê đất hoạt động khoáng sản; triển khai các biện pháp bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; đề xuất huy động lực lượng chức năng nhằm ngăn chặn, xử lý các hành vi khai thác khoáng sản trái phép.
2.4. Quản lý môi trường và đa dạng sinh học
Phòng Tài nguyên và Môi trường đóng vai trò chủ đạo trong việc:
- Tổ chức đăng ký, xác nhận và kiểm tra kế hoạch bảo vệ môi trường; quản lý ứng phó sự cố chất thải và cải tạo phục hồi môi trường sau sự cố.
- Thực hiện thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp theo quy định; xây dựng báo cáo hiện trạng môi trường định kỳ.
- Quản lý hoạt động bảo vệ môi trường tại các làng nghề, cụ cụm công nghiệp và khu du lịch trên địa bàn.
- Triển khai các hoạt động bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học theo quy định pháp luật. Việc thực hiện tốt các nhiệm vụ này góp phần giảm thiểu các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và bảo vệ hệ sinh thái địa phương.
2.5. Quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển (đối với huyện có biển)
Đối với các địa phương thuộc phạm vi quản lý của vùng biển, cơ quan này thực hiện thẩm định hồ sơ giao, trả, hoặc gia hạn khu vực biển để nuôi trồng thủy sản; triển khai các biện pháp bảo vệ tài nguyên biển và hải đảo chưa khai thác; bảo vệ hành lang bờ biển; phối hợp ứng phống sự cố tràn dầu, hóa chất độc và xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường biển.
