So sánh trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm

Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm đều là những khoản tiền mà người lao động được nhận khi chấm dứt quan hệ lao động. Tuy nhiên, tùy thuộc vào lý do chấm dứt hợp đồng và hoàn cảnh cụ thể của doanh nghiệp mà người lao động sẽ được hưởng một trong hai loại trợ cấp này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành để giúp bạn phân biệt rõ ràng giữa hai chế độ trên.

1. Trợ cấp thôi việc

Chế độ trợ cấp thôi việc được điều chỉnh bởi Điều 48 Bộ luật Lao động số 10/2012/QH13, cùng các hướng dẫn chi tiết tại Điều 14, Điều 15 Nghị định số 05/2015/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi tại Nghị định số 148/2018/NĐ-CP.

Điều kiện hưởng trợ cấp thôi việc

Người sử dụng lao động (NSDLĐ) có trách nhiệm chi trả trợ cấp thôi việc cho người lao động (NLĐ) đã làm việc thường xuyên cho mình từ đủ 12 tháng trở lên trong các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động sau đây:

• Hết hạn hợp đồng lao động;
• Đã hoàn thành công việc theo hợp đồng lao động;
• Hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động;
• NLĐ bị kết án tù giam, tử hình hoặc bị cấm làm công việc ghi trong hợp đồng lao động theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án;
• NLĐ chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc là đã chết;
• NSDLĐ là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc là đã chết; NSDLĐ không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động;
• NLĐ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đúng quy định pháp luật;
• NSDLĐ đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đúng quy định pháp luật.

Các trường hợp không được hưởng trợ cấp thôi việc:

• NLĐ là cán bộ công đoàn không chuyên trách đang trong nhiệm kỳ công đoàn mà hết hạn hợp đồng lao động thì được gia hạn đến hết nhiệm kỳ;
• NLĐ đủ điều kiện hưởng lương hưu;
• NLĐ bị xử lý kỷ luật sa thải.

Mức hưởng trợ cấp thôi việc

Công thức tính trợ cấp thôi việc được xác định như sau:

Trợ cấp thôi việc = ½ x Tiền lương để tính trợ cấp thôi việc x Thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc

• Tiền lương để tính trợ cấp: Là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của 06 tháng liền kề trước khi NLĐ thôi việc.
• Thời gian làm việc để tính trợ cấp: Là tổng thời gian NLĐ đã làm việc thực tế cho NSDLĐ trừ đi thời gian NLĐ đã tham gia Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và thời gian làm việc đã được NSDLĐ chi trả trợ cấp thôi việc trước đó.

Lưu ý về cách xác định thời gian:

Thời gian làm việc thực tế bao gồm các khoảng thời gian như: làm việc theo hợp đồng; thời gian được cử đi học; thời gian nghỉ hưởng chế tương ứng với chế độ ốm đau, thai sản theo Luật BHXH; thời gian nghỉ hằng tuần; nghỉ lễ, tết; nghỉ việc riêng hưởng nguyên lương; thời gian ngừng việc không do lỗi của NLĐ...

Thời gian đã tham gia BHTN bao gồm: Thời gian NSDLĐ đã đóng BHTN hoặc thời gian NSDLĐ chi trả cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền tương đương mức đóng BHTN theo quy định.

Về cách làm tròn: Nếu có tháng lẻ, từ đủ 1 tháng đến dưới 6 tháng được tính là 1/2 năm; từ đủ 6 tháng trở lên được tính là 1 năm làm việc. Để hiểu rõ hơn về các quyền lợi liên quan khi chấm dứt hợp đồng, bạn có thể tham khảo Bản án về tranh chấp Bảo hiểm xã hội và các chế độ thôi việc.

2. Trợ cấp mất việc làm

Chế độ này được quy định tại Điều 49 Bộ luật Lao động 2012 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 05/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 148/2018/NĐ-CP).

Điều kiện hưởng trợ cấp mất việc làm

NLĐ được hưởng trợ cấp mất việc làm khi đáp ứng đủ các tiêu chí: Làm việc thường xuyên cho đơn vị từ đủ 12 tháng trở lên và bị mất việc do đơn vị không thể bố trí công việc phù hợp do các nguyên nhân sau:

• Doanh nghiệp thực hiện đổi mới công nghệ, cơ cấu tổ chức mà không thể sắp xếp được công việc;
• Vì lý do kinh tế buộc NLĐ phải thôi việc;
• Do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách doanh nghiệp, hợp tác xã nhưng không có phương án công việc phù hợp;
• Thực hiện chuyển quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản của doanh nghiệp nhưng không sắp xếp được việc làm cho NLĐ.

Mức hưởng trợ cấp mất việc làm

Công thức tính như sau:

Trợ cấp mất việc làm = Thời gian tính hưởng trợ cấp x Tiền lương tính trợ cấp

• Thời gian tính hưởng: Tổng thời gian làm việc thực tế tại đơn vị trừ đi thời gian đã tham gia BHTN và thời gian đã được chi trả trợ cấp thôi việc.
• Tiền lương tính trợ cấp: Là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của 06 tháng liền kề trước khi NLĐ mất việc làm.

Quy định về mức tối thiểu: Mức hưởng trợ cấp mất việc làm được hưởng thấp nhất bằng 02 tháng tiền lương. Tương tự như trợ cấp thôi việc, thời gian có tháng lẻ cũng được làm tròn (dưới 6 tháng tính là 1/2 năm; từ 6 tháng trở lên tính là 1 năm).

3. So sánh trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm

Để tránh nhầm lẫn giữa hai loại chế độ này, dưới đây là bảng so sánh dựa trên các tiêu chí cơ bản:

Mức hưởng tối thiểu

Tiêu chí Trợ cấp thôi việc Trợ cấp mất việc làm Căn cứ pháp lý Điều 48 Bộ luật Lao động 2012 Điều 49 Bộ luật Lao động 2012 Người chi trả Người sử dụng lao động Người sử dụng lao động Đối tượng hưởng NLĐ chấm dứt HĐLĐ theo các trường hợp quy định NLĐ bị mất việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc lý do kinh tế Điều kiện làm việc Từ đủ 12 tháng trở lên Từ đủ 12 tháng trở lên Theo công thức tính (không quy định mức sàn bằng tháng lương) Ít nhất bằng 02 tháng tiền lương

Việc nắm rõ sự khác biệt giữa hai loại trợ cấp này giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi có sự thay đổi về công việc. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình quyết toán các chế độ sau khi nghỉ việc, hãy tìm hiểu thêm về quy trình xử lý khi công ty không trả sổ bảo hiểm xã hội để có phương án giải quyết kịp thời.