Giải quyết các chế độ liên quan đến bhxh thì cần có sổ bhxh. Vậy Phải làm gì nếu công ty không trả sổ bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc?
Sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) là tài liệu quan trọng để người lao động thực hiện các chế độ liên quan như hưởng trợ cấp thất nghiệp, chốt quá trình đóng để chuyển sang đơn vị mới hoặc giải quyết các quyền lợi về hưu trí. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại tình trạng sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp không thực hiện việc chốt và trả sổ BHXH cho người lao động. Vậy trong trường hợp này, người lao động cần thực hiện những bước pháp lý nào để bảo vệ quyền lợi?
Theo các quy định pháp luật hiện hành (tại thời điểm năm 2021), việc hoàn trả sổ BHXH và xác nhận quá trình đóng là trách nhiệm bắt buộc của người sử dụng lao động. Cụ thể:
Như vậy, việc doanh nghiệp không thực hiện chốt sổ hoặc chậm trễ trong việc trả sổ BHXH cho người lao động là hành vi vi phạm pháp luật lao động. Nếu người lao động phát hiện tình trạng công ty nợ bảo hiểm xã hội dẫn đến không thể chốt sổ, cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp pháp lý để đòi lại quyền lợi.
Trong trường hợp sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ trả lại giấy tờ và sổ BHXH trong thời gian tối đa 30 ngày, người lao động có thể lựa chọn một trong hai phương thức dưới đây:
Đây là biện pháp đầu tiên mà người lao động nên thực hiện để giải quyết tranh chấp nội bộ trước khi đưa vụ việc ra cơ quan nhà nước.
Việc thực hiện đúng quy trình khiếu nại sẽ giúp người lao động có cơ sở pháp lý vững chắc nếu muốn tiếp tục các bước tố tụng cao hơn.
Nếu việc khiếu nại không đem lại kết quả hoặc người lao động nhận thấy tính chất vụ việc phức tạp, có thể tiến hành khởi kiện ra Tòa án. Căn cứ theo Điều 32 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 về thẩm quyền giải quyết của Tòa án:
Các tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động và người sử dụng lao động thường phải qua thủ tục hòa giải viên lao động. Tuy nhiên, đối với các tranh chấp liên quan đến bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp thì không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải tại cơ sở mà có thể khởi kiện trực tiếp.
Theo đó, người lao động có quyền nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính để yêu cầu tòa án buộc doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ chốt và trả sổ BHXH theo đúng pháp luật. Trong quá trình này, nếu phát hiện các dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng như công ty trốn đóng BHXH cho người lao động, người lao động cũng cần cung cấp đầy đủ chứng cứ để bảo vệ quyền lợi của mình.
Việc nắm vững các quy định về đăng ký bảo hiểm xã hội và các chế độ liên quan sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc giám sát quyền lợi của mình tại đơn vị sử dụng lao động, tránh những thiệt hại không đáng có khi chấm dứt hợp đồng.
