Chủ thể hợp đồng lao động ?

Chủ thể và các quy định cơ bản về Hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động (HĐLĐ) là một văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh mối quan hệ giữa người làm công và người sử dụng lao động. Theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2019, HĐLĐ được xác lập trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên về việc làm có trả lương, các điều kiện làm việc cũng như quyền và nghĩa vụ cụ thể của mỗi bên trong quá trình thực hiện quan hệ lao động.

Phạm vi áp dụng của Hợp đồng lao động

HĐLĐ được áp dụng đối với hầu hết người lao động làm việc tại các đơn vị, tổ chức hoặc doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng lao động. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không thuộc phạm vi điều chỉnh của HĐLĐ, bao gồm:

• Những cá nhân thuộc đối tượng điều chỉnh theo Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức (mặc dù những người này vẫn có thể tham gia quan hệ lao động nếu công việc không bị pháp luật cấm).
• Các trường hợp liên quan đến đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp chuyên trách hoặc người giữ các chức vụ nhất định trong cơ quan nhà nước.
• Một số đối tượng khác được quy định cụ thể theo từng văn bản pháp luật (ví dụ: thành viên Hội đồng quản trị doanh nghiệp, cán bộ công tác đảng/công đoàn không hưởng lương từ doanh nghiệp).

Xác định Chủ thể của Hợp đồng lao động

Chủ thể tham gia giao kết HĐLĐ bao gồm hai bên là người lao động và người sử dụng lao động. Về mặt pháp lý, các quy định cụ thể về chủ thể này được xác lập trong Bộ luật Lao động.

Đối với Người lao động

• Người lao động phải đủ từ 15 tuổi trở lên, có đầy đủ khả năng lao động và ký kết HĐLĐ để nhận lương và chịu sự quản lý của người sử dụng lao động.
• Việc giao kết HĐLĐ đối với cá nhân là hoạt động mang tính trực tiếp, không được phép ủy quyền thực hiện, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đối với Người sử dụng lao động

• Người sử dụng lao động có thể ủy quyền cho người khác ký kết HĐLĐ, ngoại trừ trường hợp người sử dụng lao động đó là một cá nhân.

Trong thực tế, việc xác định chủ thể còn phải xem xét các quy định đặc thù đối với người nước ngoài làm việc tại Việt Nam hoặc người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Hình thức và Nội dung của Hợp đồng lao động

Về hình thức, nguyên tắc chung yêu cầu HĐLĐ phải được lập thành văn bản và có giá trị pháp lý tương đương với việc ký kết hai bản (mỗi bên giữ một bản). Tuy nhiên, cần lưu ý các trường hợp ngoại lệ:

• Hợp đồng bằng lời nói: Chỉ được áp dụng đối với công việc tạm thời có thời hạn dưới ba tháng. Khi giao kết bằng hình thức này, các bên vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về HĐLĐ.
• Các loại hợp đồng khác: Các trường hợp như HĐLĐ không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ ba tháng trở lên đều yêu cầu văn bản hóa.

Về nội dung, một HĐLĐ chuẩn mực cần phải bao gồm các thông tin chủ yếu sau để đảm bảo tính minh bạch và đầy đủ quyền lợi cho cả hai bên:

• Thông tin nhận dạng của người sử dụng lao động (tên, địa chỉ hoặc đại diện hợp pháp).
• Thông tin cá nhân của người lao động (họ tên, ngày sinh, nơi cư trú, giấy tờ tùy thân...).
• Các điều khoản cốt lõi về công việc, địa điểm làm việc và thời hạn hợp đồng.
• Vấn đề tài chính bao gồm mức lương, hình thức và thời hạn trả lương, cùng các phụ cấp bổ sung khác.
• Quy định về chế độ nâng bậc, nâng lương, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi.
• Các nghĩa vụ liên quan đến an toàn lao động (trang bị bảo hộ) và các loại bảo hiểm bắt buộc như Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm y tế.

Việc nắm vững các quy định về chủ thể, hình thức và nội dung HĐLĐ là cơ sở để các bên phòng ngừa rủi ro pháp lý trong quan hệ lao động. Nếu phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền lợi của người lao động hoặc việc chấm dứt hợp đồng, cần tham khảo thêm về quy trình giải quyết khiếu nại ban đầu hoặc tìm hiểu về các quy định liên quan đến giải quyết hợp đồng lao động vô hiệu.

Ngoài ra, người sử dụng lao động cần đặc biệt chú ý đến các quy định mới khi ký kết nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật hiện hành, tham khảo thêm về các quy định cần biết trước khi ký hợp đồng lao động. Đối với các vấn đề liên quan đến quyền lợi tài chính, việc nắm rõ mức lương tối thiểu vùng áp dụng cũng rất cần thiết.