Sau ly hôn

Các vấn đề sau ly hôn thường phát sinh khi vợ chồng không thống nhất được việc phân chia tài sản, nghĩa vụ chung trong quá trình giải quyết ly hôn. Trong đó, tranh chấp tài sản sau ly hôn là loại tranh chấp phổ biến và phức tạp nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của các bên. Bài viết tổng hợp quy định pháp luật về tranh chấp tài sản sau khi ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Các loại tranh chấp tài sản sau ly hôn thường gặp

Khi giải quyết vụ việc ly hôn, các bên đương sự có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân. Những tranh chấp tài sản sau khi ly hôn bao gồm nhưng không giới hạn ở các vấn đề sau:

• Tranh chấp về việc xác định tài sản riêng của vợ hoặc chồng;
• Tranh chấp về việc chia tài sản chung của vợ chồng;
• Tranh chấp về việc xác định nghĩa vụ tài sản;
• Các tranh chấp khác liên quan đến quyền và nghĩa vụ về tài sản.

Nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản sau ly hôn

Tranh chấp về chia tài sản khi ly hôn có thể được giải quyết cùng với yêu cầu ly hôn hoặc tách ra thành một vụ án riêng. Trường hợp khi ly hôn vợ chồng không yêu cầu Tòa án chia tài sản chung, sau đó một trong hai bên mới yêu cầu giải quyết thì Tòa án thụ lý theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc giải quyết tài sản được thực hiện như sau:

• Trường hợp chế độ tài sản theo luật định: việc giải quyết do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết theo các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều 59 và các điều 60, 61, 62, 63, 64 của Luật này.
• Trường hợp chế độ tài sản theo thỏa thuận: áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng để giải quyết.

Chia tài sản chung của vợ chồng

Tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc được chia đôi, nhưng có tính đến các yếu tố sau:

• Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
• Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
• Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Tài sản chung được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị. Bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

Chia tài sản riêng của vợ chồng

Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung. Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của con chung

Việc chia tài sản phải bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Một số tranh chấp tài sản sau khi ly hôn điển hình

1. Tranh chấp xác định tài sản riêng: Bên cho rằng đó là tài sản riêng phải có nghĩa vụ chứng minh. Theo khoản 3 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, trong trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Nguyên đơn phải đưa ra chứng cứ chứng minh tài sản thuộc sở hữu riêng hợp pháp; nếu không chứng minh được thì tài sản được chia theo nguyên tắc chung.

2. Tranh chấp chia tài sản chung: Sau khi hoàn tất thủ tục ly hôn mà không yêu cầu chia tài sản, sau đó các bên mới yêu cầu Tòa giải quyết thì tài sản chung về nguyên tắc được chia đôi. Tuy nhiên pháp luật ghi nhận công sức đóng góp và xét đến lỗi của mỗi bên, nên các bên cần chứng minh được mức độ đóng góp và lỗi vi phạm để Tòa án phân chia công bằng, hợp lý.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi