Quyền nuôi con dưới 3 tuổi khi ly hôn theo quy định của pháp luật

Quyền nuôi con dưới 3 tuổi khi ly hôn là vấn đề được nhiều cha mẹ quan tâm khi chấm dứt hôn nhân. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, khi vợ chồng không thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con, các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết và việc tranh chấp này được giải quyết ngay trong vụ án ly hôn.

Quy định pháp luật về quyền nuôi con dưới 3 tuổi khi ly hôn

Việc xác định người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn được quy định tại Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2015). Theo đó, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Vợ, chồng được quyền thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Đặc biệt, khoản 3 Điều 81 quy định: con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Quyền nuôi con theo từng độ tuổi

• Con dưới 03 tuổi (dưới 36 tháng): được ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc hoặc hai bên có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
• Con từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi: Tòa án quyết định căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con, không còn ưu tiên đương nhiên cho người mẹ.
• Con từ đủ 07 tuổi trở lên: ngoài việc căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt, Tòa án còn phải xem xét nguyện vọng của con.

Như vậy, đối với con dưới 3 tuổi, pháp luật dành sự ưu tiên cho người mẹ bởi ở độ tuổi này trẻ còn quá nhỏ, sự chăm sóc của mẹ thường tốt hơn cho sự phát triển. Tuy nhiên, đây không phải là quyền tuyệt đối — nếu người mẹ không bảo đảm được điều kiện nuôi dưỡng, quyền trực tiếp nuôi con vẫn có thể thuộc về người cha.

Căn cứ để giành quyền nuôi con khi ly hôn

Để được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con, đương sự cần chứng minh mình có khả năng nuôi con tốt nhất trên cả hai phương diện vật chất và tinh thần:

• Điều kiện vật chất: mức thu nhập ổn định, điều kiện kinh tế, tài sản riêng, chỗ ở ổn định và các nguồn lực bảo đảm việc nuôi dưỡng con.
• Điều kiện tinh thần: thời gian dành cho con, khả năng chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục, tình cảm, trình độ học vấn, sức khỏe và môi trường sống bảo đảm cho sự phát triển toàn diện của con.

Ngoài ra, người muốn giành quyền nuôi con có thể đưa ra những bất lợi của bên kia (như công việc không ổn định, không có chỗ ở cố định) để chứng minh mình có ưu thế hơn. Dựa trên nguyên tắc bảo đảm tốt nhất quyền lợi của con, Tòa án sẽ xem xét quyết định.

Căn cứ thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn

Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, sau khi ly hôn, người trực tiếp nuôi con có thể thay đổi trong các trường hợp:

• Cha mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
• Người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên. Trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con, Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn

Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Đây là nghĩa vụ của cha, mẹ, không phụ thuộc vào việc người trực tiếp nuôi con có khả năng kinh tế hay không. Nếu người trực tiếp nuôi con tự nguyện không yêu cầu cấp dưỡng và có đủ điều kiện nuôi con, Tòa án có thể không buộc bên kia phải cấp dưỡng.

Tiền cấp dưỡng bao gồm các chi phí tối thiểu cho việc nuôi dưỡng và học hành của con, do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định mức cấp dưỡng hợp lý căn cứ vào khả năng của mỗi bên. Phương thức cấp dưỡng có thể định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần; trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án quyết định cấp dưỡng định kỳ hằng tháng.

Xem thêm các nội dung liên quan

• Thủ tục ly hôn theo quy định pháp luật
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi