Quy trình đăng ký kết hôn

Nhiều cặp nam nữ chưa nắm rõ quy trình đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Bài viết hướng dẫn đầy đủ các bước: điều kiện kết hôn, thẩm quyền, hồ sơ, thời hạn giải quyết và quy định về đăng ký kết hôn muộn.

Điều kiện kết hôn

Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nam, nữ kết hôn phải đáp ứng:

• Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
• Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
• Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
• Việc kết hôn không thuộc các trường hợp bị cấm tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.

Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Các trường hợp cấm kết hôn

Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình quy định cấm: kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo; tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối, cản trở kết hôn; người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, trong phạm vi ba đời, hoặc giữa cha mẹ nuôi với con nuôi và các quan hệ thân thích khác theo luật định.

Nguyên tắc và thẩm quyền đăng ký kết hôn

Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện; nếu không đăng ký thì không có giá trị pháp lý. Theo Luật Hộ tịch 2014:

• UBND cấp xã nơi cư trú của một trong hai bên đăng ký kết hôn cho công dân Việt Nam trong nước (Điều 17).
• UBND cấp huyện đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài: công dân Việt Nam với người nước ngoài; với người Việt Nam định cư ở nước ngoài; giữa những người định cư ở nước ngoài; người có hai quốc tịch (Điều 37).

Hồ sơ đăng ký kết hôn

Hồ sơ được quy định tại Điều 10 Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch, bao gồm:

• Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu (có thể dùng chung 01 tờ khai cho cả hai bên);
• Giấy tờ nhân thân: hộ chiếu, CMND, thẻ căn cước công dân hoặc giấy tờ có dán ảnh;
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do UBND cấp xã có thẩm quyền cấp khi không đăng ký tại nơi thường trú;
• Người đang ở nước ngoài: Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài cấp.

Thời hạn giải quyết

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra, xác minh hồ sơ và báo cáo Chủ tịch UBND quyết định. Trường hợp cần xác minh thì không quá 08 ngày làm việc. Khi đủ điều kiện, Chủ tịch UBND ký Giấy chứng nhận kết hôn; mỗi bên vợ, chồng được cấp 01 bản chính.

Lệ phí và đăng ký lại kết hôn

Công dân Việt Nam cư trú trong nước được miễn lệ phí đăng ký kết hôn. Trường hợp đăng ký lại kết hôn (khi sổ hộ tịch không còn lưu giữ), hồ sơ gồm tờ khai theo mẫu và bản sao Giấy chứng nhận kết hôn được cấp trước đây. Quan hệ hôn nhân được công nhận kể từ ngày đăng ký kết hôn trước đây; nếu không xác định được ngày, tháng thì tính từ ngày 01/01 của năm đăng ký trước đây.

Đăng ký kết hôn muộn có bị phạt không?

Theo Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nam, nữ đủ điều kiện kết hôn nhưng chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Như vậy, đăng ký kết hôn trước hay sau khi cưới đều không bị phạt; tuy nhiên nếu chưa đăng ký thì quyền lợi giữa vợ và chồng sẽ không được pháp luật bảo đảm. Việc đăng ký càng sớm càng giúp các cặp đôi bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Xem thêm các chủ đề khác

• Đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật
• Thủ tục ly hôn