Trong xã hội hiện nay đang tổn tại một thực tế, nhiều người muốn nhận đích danh một đứa trẻ làm con nuôi, vậy nhận con nuôi đích danh là gì.
Việc nhận con nuôi là một quan hệ xã hội đặc biệt, mang tính nhân đạo sâu sắc nhằm tìm kiếm môi trường gia đình tốt nhất cho trẻ em. Trong thực tế, có nhiều trường hợp người nhận muốn xác định trước một đứa trẻ cụ thể để làm con nuôi (ví dụ: trẻ em bị bỏ rơi hoặc trẻ em có mối quan hệ thân thích). Tuy nhiên, khái niệm "nhận con nuôi đích danh" cần được hiểu đúng dưới góc độ pháp lý hiện hành.
Dưới góc độ pháp lý, Luật Nuôi con nuôi 201 chế và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 19/2011/NĐ-CP không đưa ra một định nghĩa riêng biệt về cụm từ "con nuôi đích danh". Thay vào đó, pháp luật quy định về các trường hợp đặc biệt được phép nhận con nuôi trực tiếp dựa trên mối quan hệ thân thích hoặc tình trạng sức khỏe của trẻ.
Theo quy định tại Điều 3 Luật Nuôi con nuôi 2010, chúng ta cần phân biệt rõ các khái niệm nền tảng:
Quy định về việc nhận con nuôi đích danh thực chất nằm tại Khoản 2 Điều 28 Luật Nuôi con nuôi 2010. Quy định này áp dụng cho đối tượng là người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài thường trú ở nước ngoài khi muốn nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi trong các trường hợp sau:
Như vậy, chế định nhận con nuôi đích danh chủ yếu được áp dụng trong các giao dịch nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em và duy trì mối quan hệ thân tộc.
Để thực hiện việc này, người nhận con nuôi cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ theo quy định tại Điều 31 Luật Nuôi con nuôi. Đối với trường hợp người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài thường trú ở nước ngoài, hồ sơ nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài bao gồm:
Lưu ý, tùy vào mối quan hệ (cha dượng/mẹ kế hoặc cô, dì, chú, bác), người nộp hồ sơ phải bổ sung thêm các giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân tương ứng.
Theo Điều 32 Luật Nuôi con nuôi và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 24/2019/NĐ-CP, hồ sơ của người được giới thiệu làm con nuôi bao gồm:
Quy trình thực hiện được quy định cụ thể tại Điều 17 Nghị định 19/2011/NĐ-CP:
Bước 1: Nộp và tiếp nhận hồ sơ
Trong trường hợp nhận con nuôi đích danh, người nhận con nuôi có thể trực tiếp nộp hồ sơ tại Cục Con nuôi (thuộc Bộ Tư pháp). Nếu không thể trực tiếp đến, có thể ủy quyền bằng văn bản cho người thân thường trú tại Việt Nam hoặc gửi qua đường bưu điện bảo đảm.
Bước 2: Kiểm tra và xác minh
Sở Tư pháp nơi trẻ em thường trú có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, tiến hành lấy ý kiến của những người liên quan trong thời hạn 20 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu trẻ em bị bỏ rơi cần xác minh thêm, Sở Tư pháp sẽ phối hợp với cơ quan Công an để làm rõ tình trạng.
Việc tuân thủ đúng trình tự này không chỉ đảm bảo tính pháp lý mà còn đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho sự phát triển của trẻ em trong môi trường gia đình mới.
