Luật chia tài sản khi ly hôn

Khi vợ chồng ly hôn, nếu không tự thỏa thuận được việc phân chia tài sản thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. Bài viết tổng hợp quy định về chia tài sản khi ly hôn theo pháp luật hôn nhân và gia đình, gồm nguyên tắc xác định tài sản chung – riêng và cách phân chia.

Cơ sở pháp lý

Việc chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn được điều chỉnh bởi Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 và Nghị định số 126/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành. Bài viết này là một trong những nội dung thuộc chủ đề chia tài sản khi ly hôn.

Phân chia tài sản khi ly hôn

Tài sản chung của vợ chồng có thể được giải quyết ngay trong vụ án ly hôn có tranh chấp (ly hôn đơn phương) hoặc được tách ra thành một vụ án dân sự độc lập về chia tài sản chung sau khi ly hôn, tùy theo yêu cầu của các đương sự.

Tài sản chung của vợ chồng

Theo quy định, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:

• Tài sản do vợ, chồng tạo ra; thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh; hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân;
• Tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung;
• Quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng;
• Tài sản được xác lập quyền sở hữu theo quy định của Bộ luật Dân sự đối với vật vô chủ, vật bị chôn giấu, bị đánh rơi, bị bỏ quên… trong các trường hợp luật định.

Nguyên tắc chứng minh tài sản riêng

Trường hợp vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án xác định tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mình thì người yêu cầu có nghĩa vụ chứng minh. Nếu không có căn cứ chứng minh là tài sản riêng thì tài sản đó được coi là tài sản chung của vợ chồng.

Nguyên tắc giải quyết tài sản khi ly hôn

Một số nguyên tắc pháp lý quan trọng khi phân chia tài sản chung của vợ chồng:

• Nếu vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận thì giải quyết theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định pháp luật để phân chia;
• Nếu chế độ tài sản theo luật định thì giải quyết theo thỏa thuận của các bên; không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật;
• Tài sản chung về nguyên tắc được chia đôi, nhưng có xem xét hoàn cảnh của mỗi bên, tình trạng tài sản, công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản;
• Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình;
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
• Tài sản chung được chia bằng hiện vật hoặc theo giá trị; bên nhận phần hiện vật có giá trị lớn hơn phần được hưởng phải thanh toán phần chênh lệch cho bên kia.

Đối với tài sản riêng

Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã được nhập vào tài sản chung. Khi có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng và tài sản chung mà có yêu cầu phân chia, người đóng góp được thanh toán phần giá trị tài sản của mình, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Một số trường hợp đặc biệt

• Tài sản phải đăng ký quyền sở hữu: với tài sản do vợ chồng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân mà giấy chứng nhận chỉ ghi tên một người, nếu không có tranh chấp thì vẫn được xác định là tài sản chung; nếu có tranh chấp là tài sản riêng thì người đứng tên phải chứng minh được nguồn gốc tài sản riêng.
• Khi một bên chết hoặc bị tuyên bố đã chết: quan hệ hôn nhân chấm dứt và người còn sống có quyền hưởng thừa kế. Nếu việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bên còn sống và gia đình, bên còn sống có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản nhưng chưa chia trong một thời hạn nhất định theo luật định.

Lưu ý khi phân chia tài sản

• Tài sản chung có thể yêu cầu giải quyết trong vụ án ly hôn hoặc tách thành vụ án chia tài sản sau ly hôn;
• Nếu có căn cứ xác định đã nhập tài sản riêng vào tài sản chung thì được coi là tài sản chung;
• Khi định cho con tài sản, cần lưu ý về người đại diện đương nhiên của con chưa thành niên;
• Án phí được tính theo trường hợp có giá ngạch.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?