Khai sinh có bắt buộc phải nộp giấy đăng ký kết hôn không

Việc đăng ký khai sinh cho trẻ là nghĩa vụ pháp lý quan trọng nhằm đảm bảo các quyền lợi hợp pháp của cá nhân ngay từ khi mới chào đời. Tuy nhiên, một vấn đề thường gây thắc mắc cho nhiều phụ huynh là trong hồ sơ đăng ký khai sinh có bắt buộc phải nộp Giấy chứng nhận kết hôn hay không?

Quy định về việc xuất trình giấy chứng nhận kết hôn khi đăng ký khai sinh

Theo quy định tại Khoản 6 Điều 4 Luật Hộ tịch, Giấy khai sinh là văn bản do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân khi được đăng ký khai sinh, ghi nhận các thông tin cơ bản về nhân thân của trẻ.

Về trách nhiệm thực hiện, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm thực hiện việc đăng ký khai sinh. Trong trường hợp cha, mẹ không thể trực tiếp đi thực hiện, ông, bà hoặc người thân thích khác, hoặc cá nhân, tổ chế đang nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm thực hiện thủ tục này.

Căn cứ Điều 16 Luật Hộ tịch, thành phần hồ sơ đăng ký khai sinh bao gồm:

• Tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã: Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu; Giấy chứng sinh hoặc giấy tờ thay thế Giấy chứng sinh. Trường hợp không có Giấy chứng sinh thì phải có văn bản của người làm chứng về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh. Đối với trẻ em bị bỏ rơi, cần có biên bản xác nhận việc trẻ bị bỏ rơi do cơ quan có thẩm quyền lập; đối với trẻ em sinh ra do mang thai hộ, phải có văn bản chứng minh việc mang thai hộ.
• Tại UBND cấp huyện (trường hợp có yếu tố nước ngoài): Ngoài các giấy tờ nêu trên, nếu cha hoặc mẹ là người nước ngoài thì phải nộp văn bản thỏa thuận của cha, mẹ về việc chọn quốc tịch cho con. Nếu chọn quốc tịch nước ngoài, văn bản này phải được xác nhận bởi cơ trình thẩm quyền của nước đó.

Đáng chú ý, tại Khoản 2 Điều 9 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch có quy định: Trường hợp cha, mẹ của trẻ đã đăng ký kết hôn thì phải xuất trình Giấy chứng nhận kết hôn.

Như vậy, cần phân biệt rõ: Giấy chứng nhận kết hôn không phải là loại giấy tờ bắt buộc phải nộp trong mọi hồ sơ khai sinh. Đây là loại giấy tờ cần xuất trình để làm căn cứ xác định quan hệ giữa cha và mẹ đối với trường hợp hai người đã có đăng ký kết hôn hợp pháp. Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, việc khai sinh vẫn được thực hiện nhưng sẽ áp dụng các quy định khác về việc xác định tên cha trong hồ sơ.

Giải quyết vấn đề khi mất Giấy chứng nhận kết hôn

Mặc dù không bắt buộc nộp bản chính giấy kết hôn trong mọi trường hợp, nhưng nếu cha mẹ đã kết hôn mà không xuất trình được giấy tờ này, trẻ sẽ được đăng ký khai sinh theo diện chưa xác định được cha hoặc mẹ. Điều này dẫn đến những khó khăn về sau khi muốn thay đổi thông tin trên giấy khai sinh để bổ sung tên cha hoặc mẹ.

Để đảm bảo quyền lợi, nếu bị mất Giấy chứng nhận kết hôn, phụ huynh có thể thực hiện các phương án sau:

Trường hợp 1: Đăng ký lại hoặc xin cấp bản sao trích lục

Căn cứ Điều 24 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, tùy vào tình trạng lưu trữ sổ hộ tịch mà thực hiện các bước tương ứng:

• Đăng ký lại kết hôn: Áp dụng khi cả sổ hộ tịch và bản chính giấy tờ hộ tịch trước ngày 01/01/2016 đều đã bị mất. Người yêu cầu phải còn sống tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ. Hồ sơ gồm Tờ khai theo mẫu và bản sao giấy tờ cá nhân có liên quan. Sau khi hoàn tất, quan hệ hôn nhân được công nhận kể từ ngày đăng ký kết hôn trước đây.
• Xin cấp bản sao trích lục: Nếu thông tin vẫn còn lưu trong sổ hộ tịch hoặc Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, vợ chồng có thể liên hệ cơ quan quản lý để xin cấp lại bản sao trích lục Giấy chứng nhận kết hôn.

Trường hợp 2: Thực hiện thủ tục khai sinh khi chưa xác định được cha/mẹ

Trong trường hợp không thể khôi phục giấy tờ kết hôn ngay lập tức, cha mẹ có thể thực hiện đăng ký khai sinh có tên cha khi chưa đăng ký kết hôn hoặc để trống phần tên cha/mẹ. Quy trình cụ thể:

• Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ: Tờ khai theo mẫu, Giấy chứng sinh (hoặc văn bản người làm chứng/giấy cam đoan về việc sinh).
• Bước 2: Nộp hồ sơ: Tại UBND cấp xã nơi trẻ đang cư trú hoặc nơi cư trú của cha (nếu không xác định được mẹ) hoặc mẹ (nếu không xác định được cha).
• Bước 3: Giải quyết: Công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra, ghi nội dung vào sổ hộ tịch và cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu chưa xác định được cha, họ, dân tộc, quê quán của con sẽ được xác định theo mẹ; phần thông tin về cha sẽ để trống.

Việc nắm rõ các quy định này giúp người dân chủ động trong việc hoàn thiện hồ sơ hộ tịch, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho trẻ em ngay từ khi mới sinh ra.

Xem thêm các chủ đề khác

• Nghị định số 123/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch
• Thay đổi thông tin trên giấy khai sinh