Hồ sơ ly hôn theo quy định của pháp luật Việt Nam

Hồ sơ ly hôn là một trong những vấn đề mà bất kỳ ai có ý định chấm dứt quan hệ hôn nhân đều cần nắm rõ. Theo pháp luật Việt Nam, ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Bài viết tổng hợp đầy đủ thông tin về điều kiện, thủ tục và hồ sơ ly hôn theo quy định tại thời điểm năm 2019.

Ai có quyền yêu cầu ly hôn?

Theo Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn gồm:

• Vợ, chồng hoặc cả hai người;
• Cha, mẹ, người thân thích khác khi một bên vợ chồng không thể nhận thức, làm chủ hành vi của mình đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây ra.

Lưu ý, chồng không được yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, người vợ trong các trường hợp này vẫn có quyền yêu cầu Tòa án cho ly hôn.

Điều kiện để được ly hôn

Quan hệ hôn nhân có thể chấm dứt nếu hai bên cùng thỏa thuận (thuận tình) hoặc theo yêu cầu của một bên (đơn phương).

Điều kiện ly hôn thuận tình:

• Hai bên thật sự tự nguyện ly hôn;
• Đã thỏa thuận về việc chia tài sản, quyền nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng…

Điều kiện ly hôn đơn phương:

• Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình;
• Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài;
• Vợ hoặc chồng bị Tòa án tuyên bố mất tích;
• Một người bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người còn lại gây nên.

Chia tài sản và quyền nuôi con sau khi ly hôn

Về nguyên tắc, tài sản sau ly hôn do hai vợ chồng thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, Tòa án giải quyết theo hướng chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh và lỗi của mỗi bên (Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014).

Về quyền nuôi con, theo Điều 80 và Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha mẹ có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được, Tòa án giao con cho một bên căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Con từ đủ 07 tuổi trở lên phải được xem xét nguyện vọng. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng. Bạn có thể tham khảo thêm bài Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi.

Hồ sơ ly hôn cần những giấy tờ gì?

Về cơ bản, giấy tờ trong trường hợp ly hôn đơn phương và thuận tình giống nhau. Hồ sơ ly hôn gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính);
• Chứng minh nhân dân của vợ và chồng (bản sao có chứng thực);
• Giấy khai sinh của các con (nếu có con chung, bản sao có chứng thực);
• Sổ hộ khẩu gia đình (bản sao có chứng thực);
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung (nếu có, bản sao có chứng thực).

Trường hợp không giữ Giấy chứng nhận kết hôn, có thể liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn để xin cấp bản sao. Điểm khác biệt duy nhất giữa hai hình thức là nội dung của đơn ly hôn: ly hôn đơn phương dùng Mẫu đơn xin ly hôn đơn phương theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP, còn thuận tình dùng Mẫu đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn.

Cách viết đơn xin ly hôn

• Phần nội dung: ghi thông tin kết hôn (thời gian, địa điểm theo Giấy chứng nhận kết hôn), tình trạng hôn nhân hiện tại, mâu thuẫn chính, nỗ lực hòa giải (nếu có) và đề nghị xin ly hôn.
• Phần con chung, con riêng: ghi thông tin các con, nguyện vọng và trách nhiệm nuôi con; nếu chưa có con thì ghi rõ.
• Phần tài sản chung: liệt kê tài sản cần Tòa án phân chia; nếu không có thì ghi rõ không có tài sản chung.
• Phần nợ chung: ghi cụ thể khoản nợ và đề nghị phân chia nghĩa vụ; nếu không có thì ghi rõ.

Nộp đơn ly hôn ở đâu, thời gian giải quyết bao lâu?

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm về ly hôn. Với thuận tình ly hôn, hai vợ chồng có thể nộp tại Tòa án nơi cư trú của vợ hoặc chồng (Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014). Với đơn phương ly hôn, Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết (Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

Về thời gian, vụ thuận tình thường kéo dài khoảng 02 – 03 tháng; vụ đơn phương từ 04 – 06 tháng, có thể lâu hơn nếu phát sinh tranh chấp về tài sản hoặc quyền nuôi con. Việc áp dụng các quy định tố tụng được hướng dẫn tại Công văn 82/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?