đơn phương ly hôn có được quyền nuôi con

Khi vợ chồng không thỏa thuận được về việc nuôi con, các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết. Câu hỏi đơn phương ly hôn có được quyền nuôi con hay không phụ thuộc vào việc bên yêu cầu chứng minh được điều kiện nuôi dưỡng tốt nhất cho con. Bài viết phân tích các quy định liên quan theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Quy định về người trực tiếp nuôi con khi ly hôn

Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 (Luật số 52/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2015) quy định:

• Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
• Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
• Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Căn cứ giành quyền nuôi con khi đơn phương ly hôn

Để được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con, bên yêu cầu cần chứng minh khả năng nuôi con tốt nhất, bao gồm cả yếu tố vật chất và tinh thần:

• Yếu tố vật chất: mức thu nhập hằng tháng, điều kiện kinh tế, tài sản riêng, chỗ ở ổn định và các điều kiện bảo đảm cho con ăn ở, học hành.
• Yếu tố tinh thần: thời gian dành cho việc chăm sóc, dạy dỗ con; tình cảm dành cho con; môi trường sống lành mạnh giúp con phát triển tốt về thể chất và tinh thần.

Ngoài ra, người muốn giành quyền nuôi con có thể đưa ra những bất lợi của bên kia (ví dụ công việc bấp bênh, thường xuyên vắng nhà, không có chỗ ở ổn định) làm căn cứ để Tòa án xem xét. Trên cơ sở bảo đảm tốt nhất quyền lợi cho con, Tòa án sẽ giao con cho bên có ưu thế hơn.

Quyền nuôi con theo từng độ tuổi của con

• Con dưới 36 tháng tuổi: ưu tiên giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
• Con từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi: Tòa án căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; quyền nuôi con giữa cha và mẹ về cơ bản là ngang nhau.
• Con từ đủ 07 tuổi trở lên: ngoài quyền lợi về mọi mặt của con, Tòa án còn phải xem xét nguyện vọng của con.

Nghĩa vụ cấp dưỡng của người không trực tiếp nuôi con

Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con; nghĩa vụ này không phụ thuộc vào việc người trực tiếp nuôi con có khả năng kinh tế hay không. Tiền cấp dưỡng gồm các chi phí tối thiểu cho việc nuôi dưỡng, học hành của con và do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định dựa trên khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu của con. Phương thức cấp dưỡng có thể định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn

Điều 84 cho phép thay đổi người trực tiếp nuôi con khi: cha mẹ có thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con; hoặc người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, giáo dục con. Việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên. Trường hợp cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện, Tòa án giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm án lệ về quyền nuôi con khi người mẹ bỏ đi và trình tự thủ tục ly hôn để chuẩn bị tốt cho việc giải quyết tranh chấp.

Xem thêm các chủ đề khác

• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật