Điều kiện ly hôn đơn phương

Điều kiện ly hôn đơn phương là vấn đề được nhiều người quan tâm khi đời sống hôn nhân lâm vào bế tắc. Ly hôn đơn phương (ly hôn theo yêu cầu của một bên) chỉ được Tòa án chấp nhận khi có căn cứ chứng minh tình trạng hôn nhân trầm trọng. Bài viết phân tích điều kiện, thẩm quyền giải quyết, quyền nuôi con và nghĩa vụ tài sản theo quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (Luật số 52/2014/QH13)
• Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (Luật số 92/2015/QH13)

Điều kiện được ly hôn đơn phương

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, ly hôn theo yêu cầu của một bên được giải quyết trong các trường hợp:

• Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
• Trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.
• Trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.

Như vậy, người yêu cầu ly hôn đơn phương phải đưa ra cơ sở chứng minh đối phương có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ vợ chồng (ví dụ ngoại tình, ngược đãi, xúc phạm danh dự, bỏ bê gia đình…) khiến hôn nhân trầm trọng, mục đích hôn nhân không đạt được.

Hồ sơ yêu cầu ly hôn đơn phương

Khi có đủ căn cứ, người yêu cầu nộp hồ sơ tới Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú. Hồ sơ gồm:

• Đơn khởi kiện ly hôn (theo mẫu của Tòa án);
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính); nếu không có bản gốc thì nộp bản trích lục kèm giải trình lý do;
• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân, sổ hộ khẩu của vợ, chồng (bản sao có công chứng hoặc chứng thực);
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (nếu có tranh chấp tài sản);
• Giấy khai sinh của con (nếu có tranh chấp về quyền nuôi con).

Có cần xác nhận của UBND xã không?

Việc giải quyết ly hôn thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện. Theo Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về hôn nhân và gia đình. Do đó, người yêu cầu nộp đơn trực tiếp lên Tòa án nhân dân cấp huyện mà không cần qua xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Ly hôn khi không xác định được nơi cư trú của vợ/chồng

Trường hợp không xác định được nơi cư trú của bị đơn (vợ/chồng đã đi khỏi nơi cư trú), người yêu cầu có thể phải thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích. Theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015, khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm mà vẫn không có tin tức xác thực, thì người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố người đó mất tích. Khi vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Quyền nuôi con sau khi ly hôn

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Con từ đủ 07 tuổi trở lên phải xem xét nguyện vọng của con.
• Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Nghĩa vụ đối với khoản nợ chung

Theo Điều 60 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quyền và nghĩa vụ tài sản của vợ chồng đối với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau khi ly hôn, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Sau khi ly hôn, vợ chồng vẫn có nghĩa vụ liên đới đối với khoản nợ chung; nếu một bên trả toàn bộ thì bên còn lại có trách nhiệm hoàn trả phần tương ứng với nghĩa vụ của mình.

Xem thêm các chủ đề liên quan

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?
• Án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi