Con cái sau ly hôn

Trong quá trình giải quyết ly hôn, vấn đề quyền nuôi con sau ly hôn là nội dung dễ phát sinh tranh chấp nhất. Dù bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực, các tranh chấp liên quan đến con cái vẫn có thể tiếp diễn. Bài viết tổng hợp quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Căn cứ Tòa án quyết định quyền nuôi con

Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định: vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Để xác định ai được quyền nuôi con, Tòa án thường xem xét:

• Điều kiện tài chính: mức thu nhập bình quân, sự ổn định nghề nghiệp và tính hợp pháp của nguồn thu nhập.
• Đạo đức, nhân phẩm: lối sống, cách giáo dục con, quan hệ với gia đình và xã hội, tình cảm dành cho con.
• Thời gian chăm sóc, giáo dục con: khả năng dành thời gian chăm sóc con khi cần thiết.
• Các điều kiện khác: nơi ăn ở, đi lại, học tập và điều kiện vui chơi giải trí giúp con phát triển lành mạnh.

Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc con sau khi ly hôn

Theo Điều 81, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con

Điều 82 quy định cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ:

• Tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi;
• Cấp dưỡng cho con;
• Có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Tuy nhiên, nếu lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, giáo dục con, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người đó.

Quyền của cha, mẹ trực tiếp nuôi con

Điều 83 quy định cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ theo Điều 82; đồng thời cha, mẹ trực tiếp nuôi con và các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con

Theo Điều 84, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có một trong các căn cứ: cha mẹ thỏa thuận thay đổi phù hợp với lợi ích của con; hoặc người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, giáo dục con. Việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên. Người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, về trẻ em và Hội liên hiệp phụ nữ có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con vì lợi ích của con.

Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên

Điều 85 quy định cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong các trường hợp: bị kết án về tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con; phá tán tài sản của con; có lối sống đồi trụy; xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội. Tòa án có thể ra quyết định không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng hoặc đại diện theo pháp luật cho con trong thời hạn từ 01 đến 05 năm. Dù bị hạn chế quyền, cha, mẹ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Để hiểu rõ hơn về tình huống thực tế, bạn đọc có thể tham khảo án lệ về quyền nuôi con trong trường hợp người mẹ bỏ đi.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thủ tục ly hôn
• Sau ly hôn được ở lại nhà cũ trong thời gian bao lâu?