Thời gian thực hiện thủ tục nhận nuôi con nuôi mất bao lâu ? Trình tự nhận nuôi con nuôi theo quy định hiện nay ?
Việc công dân Pháp nhận con nuôi tại Việt Nam được thực hiện theo khung pháp lý nuôi con nuôi quốc tế, bao gồm Công ước La Haye 1993 và Luật Nuôi con nuôi năm 2010. Bài viết tổng hợp điều kiện, quy trình và hồ sơ áp dụng cho công dân Pháp đang sinh sống tại Việt Nam mong muốn nhận trẻ em làm con nuôi.
Công ước La Haye 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 01/02/2012. Công ước hướng tới bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em, ưu tiên chăm sóc thay thế trong nước, nghiêm cấm nhận con nuôi theo con đường cá nhân và cấm thu lợi từ việc nhận con nuôi. Tại Việt Nam, Cục Con nuôi thuộc Bộ Tư pháp là cơ quan trung ương trong lĩnh vực này; tại Pháp, Phái đoàn Con nuôi Quốc tế (MAI) đảm nhiệm vai trò tương đương.
Luật Nuôi con nuôi 2010 và Nghị định số 19/2011/NĐ-CP hướng dẫn thi hành đã thiết lập cơ chế tập trung quản lý về con nuôi, nghiêm cấm thiết lập quan hệ trực tiếp giữa người xin con nuôi và trẻ được nhận nuôi.
Các đối tượng có thể xin con nuôi gồm: vợ chồng (có con hoặc không có con), người độc thân. Cha mẹ nuôi phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi. Trẻ được nhận làm con nuôi phải dưới 16 tuổi; trẻ từ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được nhận làm con nuôi khi người xin con nuôi là cha dượng/mẹ kế hoặc cô, dì, chú, bác của trẻ. Theo nguyên tắc, chỉ trẻ em sống tại cơ sở nuôi dưỡng được thành lập hợp pháp tại Việt Nam mới có thể được nhận làm con nuôi quốc tế.
Theo Điều 28 Luật Nuôi con nuôi 2010, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam ít nhất 01 năm được nộp hồ sơ xin con nuôi trực tiếp tại Cục Con nuôi và được miễn thực hiện thủ tục qua tổ chức con nuôi được cấp phép (OAA). Quy trình này được Cục Con nuôi công nhận là nuôi con nuôi quốc tế.
Người nước ngoài muốn nộp hồ sơ con nuôi cần lưu trú tại Việt Nam tối thiểu 01 năm trước ngày nộp hồ sơ; thời gian được tính từ ngày nhập cảnh, không tính theo ngày cấp thẻ cư trú. Cục Con nuôi có quyền đánh giá thời gian lưu trú có đủ hay không. Do thủ tục có thể kéo dài, người xin con nuôi nên dự liệu ở lại Việt Nam một thời gian hợp lý kể từ ngày nộp hồ sơ.
Cục Con nuôi yêu cầu người xin con nuôi xuất trình văn bản chấp thuận con nuôi cấp bởi Hội đồng tỉnh (cơ quan có thẩm quyền tại Pháp), kể cả khi đang cư trú tại Việt Nam. Vì vậy, thủ tục đầu tiên là gửi đơn xin chấp thuận tới Hội đồng tỉnh nơi người xin con nuôi có gia đình hoặc người thân sinh sống. Việc đánh giá tâm lý, xã hội có thể được thực hiện tại Pháp hoặc tại nước sở tại; việc đánh giá điều kiện nơi ở do cơ quan lãnh sự Pháp thực hiện theo yêu cầu của Hội đồng tỉnh.
Người xin con nuôi nộp đồng thời hồ sơ của mình và hồ sơ của trẻ được nhận nuôi tại Cục Con nuôi (mỗi văn bản chuẩn bị 02 bản sao, dịch sang tiếng Việt có công chứng).
Hồ sơ của người xin con nuôi gồm:
Hồ sơ của trẻ được nhận nuôi gồm: giấy khai sinh; văn bản xác nhận sức khỏe; 02 ảnh chụp (trong vòng 6 tháng); văn bản xác minh việc trẻ bị bỏ rơi hoặc giấy chứng từ của cha/mẹ, hoặc quyết định của Tòa án tuyên bố cha/mẹ mất tích/mất năng lực hành vi dân sự; quyết định tiếp nhận đối với trẻ em ở cơ sở nuôi dưỡng.
Công dân Pháp cư trú tại Việt Nam nhận nuôi con của vợ/chồng là người Việt Nam được miễn văn bản cho phép nhận con nuôi của Hội đồng tỉnh; thay vào đó cần văn bản chứng nhận miễn trừ từ Phái đoàn Con nuôi Quốc tế và văn bản xác nhận tình trạng nơi ở do cơ quan lãnh sự Pháp thực hiện.
Trường hợp muốn đưa trẻ về Pháp trước khi hoàn tất thủ tục nhập quốc tịch, người xin con nuôi có thể xin thị thực ngắn hạn (tối đa 90 ngày) cho trẻ tại Bộ phận Lãnh sự Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội hoặc Tổng Lãnh sự Pháp tại TP. Hồ Chí Minh. Theo pháp luật Việt Nam, báo cáo theo dõi tình hình phát triển của trẻ cần được gửi 6 tháng một lần tới Cục Con nuôi và sao gửi Đại sứ quán Việt Nam tại Paris trong 03 năm đầu sau khi trẻ đến Pháp.
