Trong các giao dịch quốc tế, hộ chiếu và visa (thị thực) là hai loại giấy tờ quan trọng nhất mà bất kỳ cá nhân nào khi di chuyển qua biên giới cũng cần lưu ý. Dù thường đi kèm với nhau, nhưng về mặt pháp lý, đây là hai loại giấy tờ có bản chất và chức năng hoàn toàn khác biệt. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng hai khái niệm này dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.
Phân biệt hộ chiếu và visa
Để hiểu rõ sự khác biệt, chúng ta cần xem xét dựa trên nhiều tiêu chí từ khái niệm, công dụng cho đến cơ quan có thẩm quyền cấp phát.
1. Về khái niệm và bản chất
- Hộ chiếu (Passport): Là giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của một quốc gia hoặc các tổ chức quốc tế (như Liên hợp quốc) cấp nhằm xác định quốc tịch và nhân thân của một cá nhân. Hộ chiếu đóng vai trò là chứng minh thư quốc tế, giúp xác nhận danh tính của công dân khi ở nước ngoài.
- Visa (Thị thực): Là một loại giấy tờ hoặc dấu đóng vào hộ chiếu do cơ quan có thẩm quyền của quốc gia nơi người nước ngoài muốn đến cấp. Visa là sự cho phép của quốc gia đó đối với người nước ngoài về việc nhập cảnh, xuất cảnh hoặc quá cảnh vào lãnh thổ của họ trong một thời hạn nhất mực định.
2. Về công dụng và chức năng
- Hộ chiếu: Xác định đặc điểm nhân dạng (họ tên, ngày tháng năm sinh, nơi sinh, giới tính...). Chứng minh quốc tịch của một cá nhân đối với các quốc gia khác. Là tài liệu nền tảng để thực hiện các thủ tục xin cấp thị thực tại nước ngoài.
- Visa: Cấp quyền cho người nước ngoài được phép nhập cảnh, xuất cảnh hoặc lưu trú tại một quốc gia/vùng lãnh thổ cụ thể theo mục đích đã đăng ký (như du lịch, công tác hay visa đầu tư). Giới hạn thời gian và mục đích lưu trú của người nước ngoài tại quốc gia sở tại.
3. Về phân loại và cơ quan cấp phát
Đối với hộ chiếu:
- Hộ chiếu phổ thông: Cấp cho mọi công dân Việt Nam. Cơ quan thực hiện là Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi cá nhân nộp hồ sơ.
- Hộ chiếu ngoại giao và hộ chiếu công vụ: Cấp cho các đối tượng là cán bộ, công chức nhà nước đi thực hiện nhiệm vụ quốc tế. Cơ quan cấp là Cục Lãng sự (Bộ Ngoại giao) hoặc các cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài.
Đối với visa:
- Phân loại theo mục đích: Bao gồm thị thực nhập cảnh (Entry visa), thị thực xuất cảnh (Exit visa) và thị thực quá cảnh (Transit visa). Một số trường hợp đặc biệt có thể áp dụng visa 6 tháng hoặc các loại hình khác tùy theo quy định của từng quốc gia.
- Cơ quan cấp: Do Đại sứ quán, Lãnh sự quán Việt Nam tại nước ngoài cấp cho người nước ngoài muốn vào Việt Nam, hoặc do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của nước sở tại cấp cho công dân Việt Nam khi ra nước ngoài.
4. Mối quan hệ giữa hộ chiếu và visa
Hộ chiếu và visa có mối quan hệ mật thiết nhưng không thể thay thế cho nhau. Hộ chiếu là tài liệu gốc, là điều kiện tiên quyết để xin cấp thị thực. Thông thường, khi được cấp visa, cơ quan có thẩm quyền sẽ đóng dấu hoặc dán tờ rời visa trực tiếp vào hộ chiếu của người được cấp.
Hướng dẫn thủ tục làm lại hộ chiếu phổ thông
Trong trường hợp hộ chiếu đã hết hạn, bị hư hỏng hoặc bị mất, công dân cần thực hiện các thủ tục cấp lại theo quy định. Nếu bạn gặp tình huống trình báo mất hộ chiếu phổ thông, hãy lưu ý các thành phần hồ sơ sau đây:
1. Hồ sơ cấp lại hộ chiếu do hết hạn hoặc hết trang
- Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu (theo mẫu quy định).
- Ảnh cỡ 4x6, nền trắng, mặt nhìn thẳng, không đeo kính màu.
- Chứng minh nhân dân hoặc Thẻ căn cước công dân còn giá trị sử dụng.
- Hộ chiếu phổ thông đã được cấp lần gần nhất.
2. Hồ sơ cấp lại do bị hư hỏng hoặc bị mất
- Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu theo mẫu quy định.
- Ảnh cỡ 4x6, nền trắng, mặt nhìn thẳng.
- Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước công dân còn giá trị.
- Trường hợp hư hỏng: Phải nộp lại hộ chiếu cũ cho cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh.
- Trường hợp bị mất: Nộp kèm đơn báo mất (mẫu X08) hoặc văn bản trình bày về việc mất hộ chiếu theo quy định tại Luật xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam số 49/2019/QH14.
3. Thủ tục cấp hộ chiếu cho trẻ em
Đối với trẻ em dưới 14 tuổi, hồ sơ cần bổ sung bản sao hoặc bản chụp có chứng thực giấy khai sinh (hoặc trích lục khai sinh). Trường hợp cha hoặc mẹ muốn cấp chung hộ chiếu cho con dưới 9 tuổi, cần chuẩn bị đầy đủ thông tin nhân thân của cả cha/mẹ và trẻ em theo quy định tại các văn bản hướng dẫn về quản lý hộ chiếu trong nước.
Lưu ý: Việc thực hiện thủ tục có thể được tiến hành trực tiếp tại cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh hoặc ủy thác qua các cơ quan, tổ chức có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật để thuận tiện cho quá trình làm việc.
