Hướng dẫn thủ tục mua bán doanh nghiệp theo quy định hiện hành / mua bán doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp 2020
Trong hoạt động kinh doanh, việc chuyển nhượng hoặc mua bán doanh nghiệp là một phương thức quan trọng để thay đổi cấu trúc sở hữu, mở rộng quy mô hoặc thoái vốn. Tùy thuộc vào loại hình thực thể kinh doanh như doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) hay công ty cổ phần mà trình tự, hồ sơ và các điều kiện pháp lý sẽ có sự khác biệt nhất định theo quy định của Luật Do động nghiệp.
Doanh nghiệp tư nhân là loại hình do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Việc mua bán doanh nghiệp tư nhân thực chất là việc chuyển nhượng quyền sở hữu doanh nghiệp từ chủ sở hữu hiện tại sang người mua.
Để quá trình chuyển nhượng diễn ra hợp pháp, bên mua phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về năng lực hành vi dân sự và tư cách chủ thể theo quy định. Cụ thể:
Quá trình chuyển nhượng giữa chủ sở hữu cũ và người mua cần được thực hiện qua các bước chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan:
Để việc đăng ký sang tên được cơ quan chức năng chấp thuận, hồ sơ cần bao gồm các nội dung trọng yếu sau:
Đối với loại hình công ty TNHH, việc "mua bán" thường được hiểu dưới góc độ chuyển nhượng phần vốn góp hoặc chuyển nhượng toàn bộ vốn điều lệ. Quy trình này phức tạp hơn doanh nghiệp tư nhân do liên quan đến sự hiện diện của nhiều thành viên và chế độ trách nhiệm hữu hạn.
Thành viên muốn chuyển nhượng vốn phải ưu tiên chào bán cho các thành viên còn lại trong công ty theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp của họ. Chỉ khi các thành viên còn lại không mua hoặc không mua hết, phần vốn đó mới được phép chuyển nhượng cho người ngoài công ty. Khi thực hiện thay đổi cơ cấu sở hữu, doanh nghiệp cần lưu ý đến việc khái quát về tổ chức lại doanh nghiệp để đảm bảo các điều lệ công ty được cập nhật đồng bộ với cơ cấu thành viên mới.
Trong công ty cổ phần, việc mua bán diễn ra thông qua hình thức chuyển nhượng cổ phần. Đây là loại hình linh hoạt nhất do tính chất tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý, cho phép các cổ đông tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác (trừ một số hạn chế đối với cổ đông sáng lập trong 3 năm đầu theo quy định).
Quá trình này đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ về danh sách cổ đông và sổ đăng ký cổ đông. Việc thay đổi lớn về tỷ lệ sở hữu có thể dẫn đến việc thay đổi quyền kiểm soát công ty, do đó các nhà đầu de cần chú trọng đánh giá năng lực tài chính của doanh nghiệp trước khi quyết định thực hiện giao dịch. Bên cạnh đó, việc chuyển nhượng cổ phần số lượng lớn có thể dẫn đến các thay đổi về bộ máy quản trị, đòi hỏi sự tham gia giám sát của tổng quan về bộ phận Pháp chế doanh nghiệp để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và điều lệ công ty.
Tóm lại, dù là hình thức mua bán doanh nghiệp tư nhân hay chuyển nhượng vốn tại các loại hình công ty vốn, việc nắm vững trình tự hồ sơ và nghĩa vụ về nợ, hợp đồng lao động là yếu tố then chốt để tránh các tranh chấp pháp lý phát sinh sau khi hoàn tất giao dịch.
