Phá giá tiền tệ - Lợi bất cập hại

Phá giá tiền tệ (tiếng Anh là Currency Devaluation) là biện pháp chủ động làm giảm giá trị đồng nội tệ so với ngoại tệ

Thứ Bảy, 14/5/2022, 17:50 (GMT+7)tuanci6

Khái niệm về phá giá tiền tệ

Phá giá tiền tệ (tiếng Anh là Currency Devaluation) được hiểu là một biện pháp chủ động của cơ quan quản lý nhà nước nhằm làm giảm giá trị của đồng nội tệ so với các ngoại tệ khác. Hành động này dẫn đến việc tăng cung ngoại tệ trên thị trường, từ đó làm cho tỷ giá hối đoái danh nghĩa tăng lên. Trong bối cảnh hệ thống tiền tệ quốc tế biến động, việc điều chỉnh tỷ giá là một công cụ quan trọng trong quản lý kinh tế vĩ mô.

Vai trò của chính sách phá giá tiền tệ

Việc thực hiện phá giá tiền tệ thường mang mục đích chiến lược nhằm tác động đến các chỉ số kinh tế quốc gia, cụ thể bao gồm:

Nâng cao năng lực cạnh tranh: Phá giá tiền tệ giúp hàng hóa trong nước trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế một cách nhanh chóng. Đây là phương thức hiệu quả để thúc đẩy xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại mà không cần chờ đợi sự tự điều chỉnh chậm chạp của nền kinh tế khi rơi vào suy thoái.
Thúc đẩy hoạt động xuất khẩu và dịch vụ đối ngoại: Khi đồng nội tệ mất giá, các mặt hàng xuất khẩu có lợi thế về giá, từ đó kích thích sản xuất và thu hút thêm nguồn ngoại tệ từ các hoạt động dịch vụ liên quan. Ngược lại, chính sách này cũng tạo rào cản tự nhiên đối với việc nhập khẩu, giúp hạn chế dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài cho các hoạt động tiêu dùng hàng ngoại.
Cải thiện cán cân thanh toán: Thông qua việc kiểm soát luồng ngoại tệ vào (xuất khẩu, kiều hối) và hạn chế luồng ngoại tệ ra (nhập khẩu), quốc gia có thể góp phần cải thiện cán cân thanh toán hàng hóa quốc tế.
Thu hút dòng vốn đầu tư: Phá giá tiền tệ có khả năng khuyến khích việc nhập khẩu vốn và kích thích các dòng kiều hối đổ vào trong nước, đồng thời hạn chế tình trạng tháo chạy vốn ra thị trường nước ngoài.
Giải pháp khi cạn kiệt dự trữ ngoại hối: Trong trường hợp nhu cầu về nội tệ giảm mạnh, Chính phủ thường phải sử dụng nguồn dự trữ để mua vào nhằm duy trì tỷ giá. Khi nguồn dự trữ ngoại hối dần cạn kiệt, phá giá tiền tệ trở thành lựa chọn tất yếu để tái thiết lập trạng thái cân bằng mới cho tỷ giá.

Tác động của chính sách phá giá tiền tệ

Mặc dù mang lại những lợi ích về xuất khẩu, nhưng việc điều chỉnh giá trị đồng tiền luôn tồn tại hai mặt đối lập mà các nhà quản lý chính sách tiền tệ cần phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Ảnh hưởng đối với lạm phát

Phá giá tiền tệ có tác động trực tiếp đến chỉ số giá cả trong nước. Do chi phí nhập khẩu các mặt hàng từ nước ngoài tăng lên, giá cả hàng hóa nội địa cũng sẽ bị đẩy cao, đặc biệt là tại những quốc gia có độ mở kinh tế lớn và tỷ trọng hàng nhập khẩu chiếm phần lớn trong cơ cấu tiêu dùng. Sự gia tăng giá cả này có thể dẫn đến hiện tượng lạm phát leo thang, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý tiết kiệm, đầu tư và sự ổn định chính trị. Để kiểm soát rủi ro này, Chính phủ cần kết hợp với các biện pháp thắt chặt tín dụng và giảm thâm hụt ngân sách.

Ảnh hưởng đối với sản xuất và đời sống

Trong ngắn hạn, việc phá giá tiền tệ có thể làm giảm thu nhập thực tế của người dân do giá cả hàng hóa tăng lên trong khi tiền lương chưa kịp điều chỉnh. Điều này cũng làm sụt giảm giá trị tài sản tích lũy dưới dạng đồng nội tệ hoặc trái phiếu nội địa. Xét về góc độ sản xuất, sự sụt giảm sức mua có thể làm giảm cầu đối với hàng hóa nội địa, dẫn đến nguy cơ thất nghiệp trong một số ngành phụ thuộc vào thị trường trong nước. Tuy nhiên, quy mô sản xuất tổng thể sẽ biến động tùy thuộc vào tốc độ phục hồi của ngành xuất khẩu và khả năng thay thế hàng nhập khẩu bằng hàng nội địa.

Ảnh hưởng đối với ngân sách Nhà nước

Chính sách phá giá có thể tác động gián tiếp đến ngân sách quốc gia theo cả hai hướng:

Về nguồn thu: Phá giá tiền tệ có xu hướng làm tăng các khoản thuế liên quan đến giao dịch thương mại quốc tế (như thuế xuất nhập khẩu). Nếu quốc gia nhận được nhiều viện trợ nước ngoài, giá trị quy đổi của các nguồn vốn này sang nội tệ cũng sẽ tăng lên.
Về nguồn chi: Phá giá gây áp lực lớn lên ngân sách nếu quốc gia đang gánh khoản nợ nước ngoài lớn, do chi phí trả lãi và gốc bằng ngoại tệ sẽ tăng mạnh khi quy đổi. Ngoài ra, các khoản chi của Chính phủ cho việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu như xăng dầu, máy móc, thiết bị quân sự cũng sẽ tăng cao đáng kể.

Kết luận

Việc giảm giá đồng tiền chưa bao giờ là một chiến lược được người dân ủng hộ rộng rãi vì nó trực tiếp làm giảm mức sống và khả năng mua sắm hàng hóa quốc tế của cá nhân. Do đó, khi xem xét các biến động liên quan đến tiền tệ là gì và các cơ chế tỷ giá, Chính phủ cần có sự tính toán thận trọng giữa lợi ích thúc đẩy xuất khẩu và những hệ lụy về lạm phát cũng như áp lực nợ công để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.