Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 được Quốc hội khóa XIV ngày 17/6/2020. Cùng điểm lại những điểm mới nổi bật của Luật doanh nghiệp 2020.
Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH1lar được Quốc hội khóa XIV thông qua tại kỳ họp thứ 9 ngày 17/06/2020 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021. Việc ban hành luật mới này nhằm hoàn thiện khung pháp lý về thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam. Dưới đây là tổng hợp các thay đổi trọng yếu trong phần quy định chung.
Tại Điều 4 của Luật doanh nghiệp số 59/2020/QH14, các khái niệm pháp lý đã được điều chỉnh nhằm tăng tính minh bạch và thống nhất trong quá trình áp dụng.
Điểm mới đáng chú ý là việc luật hóa cụ thể phạm vi "người có quan hệ gia đình". Trước đây, Luật Doanh nghiệp 2014 không định nghĩa rõ ràng, dẫn đến việc phải liệt kê lặp lại các mối quan hệ trong nhiều điều khoản khác nhau. Theo quy định mới, người có quan hệ gia đình bao gồm: vợ, chồng, bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố chồng, mẹ chồng, bố vợ, mẹ vợ, con đẻ, con nuôi, con rể, con dâu, anh ruột, chị ruột, em ruột, anh rể, em rể, chị dâu, em dâu, và các anh/chị/em ruột của vợ hoặc chồng.
Việc định nghĩa này giúp tinh gọn văn bản pháp luật. Ví dụ, tại quy định về hạn chế quyền của thành viên/cổ đông là doanh nghiệp nhà nước, thay vì liệt kê danh sách dài dòng như cũ, luật chỉ cần dẫn chiếu đến khái niệm "ngường có quan hệ gia đình" đã được xác lập tại Điều 4.
Luật Doanh nghiệp 2020 đã mở rộng phạm vi đối tượng thuộc nhóm người có liên quan bằng việc bổ sung thêm Kiểm soát viên và tất cả những người đại diện theo pháp luật vào danh sách này. Điều này nhằm tăng cường kiểm soát xung đột lợi ích trong quản trị doanh nghiệp.
Có một sự thay đổi lớn về phạm vi xác định loại hình doanh nghiệp. Nếu như trước đây, doanh nghiệp nhà nước thường được hiểu là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, thì theo quy định mới, doanh nghiệp nhà nước bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết. Quy định này mở rộng phạm vi quản lý đối với cả các công ty cổ phần mà Nhà nước nắm quyền chi phối.
Tại Điều 10, Luật Doanh nghiệp 2020 đã làm rõ hơn về trách nhiệm tài chính của loại hình này. Cụ thể, luật quy định tỷ lệ lợi nhuận sau thuế mà doanh nghiệp xã hội phải giữ lại để tái đầu tư cho các mục tiêu đã đăng ký là ít nhất 51%. So với Luật Doanh nghiệp 2014 (vốn chỉ quy định chung về "tổng lợi nhuận" gây lúng túng trong việc xác định số liệu trước hay sau thuế), quy định mới giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý có căn cứ chính xác để thực hiện nghĩa vụ tái đầu tư.
Theo Luật Doanh nghiệp 2014, khi có sự thay đổi về họ tên, địa chỉ, số giấy tờ pháp lý của các chức danh như Thành viên Hội đồng quản trị, Kiểm soát viên hay Giám đốc/Tổng giám đốc, doanh nghiệp phải báo cáo Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 05 ngày. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp 2020 đã bãi bỏ quy định về việc phải báo cáo riêng biệt này nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời tối ưu hóa quy trình cập nhật thông tin qua hệ thống đăng ký kinh doanh trực tuyến.
Các quy định tại Điều 12 của Luật mới đã mang lại những thay đổi quan trọng trong quản trị thực tế:
Luật bổ sung quy định nhằm bảo vệ bên thứ ba: Trong trường hợp Điều lệ công ty chưa phân chia rõ quyền và nghĩa vụ của từng người đại diện, thì tất cả những người đại diện theo pháp luật đều được coi là đại diện đầy đủ thẩm quyền trước bên thứ ba. Đồng thời, các cá nhân này phải chịu trách nhiệm liên đới đối với những thiệt hại gây ra cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật dân sự.
Luật đã có những điều chỉnh về mặt thuật ngữ và phạm vi để phù hợp với thực tế tư pháp:
Việc nắm vững các thay đổi này là cực kỳ quan trọng đối với các nhà quản lý và cố vấn pháp lý doanh nghiệp để đảm bảo hoạt động của tổ chức luôn tuân thủ đúng quy định hiện hành, tránh các rủi ro về trách nhiệm liên đới hoặc đình chỉ chức vụ không đáng có.
