Luật Doanh nghiệp có thêm chương riêng về hộ kinh doanh?

Một trong những nội dung đáng chú ý tại thời điểm năm 2019 là đề xuất bổ sung chương riêng về hộ kinh doanh trong Luật Doanh nghiệp. Dự thảo sửa đổi Luật Doanh nghiệp khi đó đề xuất bổ sung Chương VIIa về hộ kinh doanh (gồm Điều 187b, 187c), thừa nhận chính thức loại hình này bên cạnh các loại hình doanh nghiệp khác.

Đề xuất bổ sung Chương VIIa về hộ kinh doanh

Theo dự thảo do Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra lấy ý kiến, Chương VIIa của Luật Doanh nghiệp được xây dựng theo hướng tiếp tục thừa nhận sự tồn tại của "hộ kinh doanh" bên cạnh doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty TNHH và công ty cổ phần. Đây được xem là hình thức kinh doanh phù hợp với hoạt động nhỏ, siêu nhỏ, đơn giản, nhanh nhạy; tạo điều kiện cho gia đình có cơ hội kinh doanh nâng cao đời sống. Quan điểm xuyên suốt là:

• Xóa bỏ các hạn chế đối với hộ kinh doanh.
• Không ép buộc hành chính hộ kinh doanh phải chuyển thành doanh nghiệp.
• Không xóa bỏ hình thức hộ kinh doanh.

Khái niệm hộ kinh doanh theo dự thảo

Dự thảo quy định: Hộ kinh doanh là cơ sở kinh doanh do một cá nhân đăng ký hoặc hộ gia đình đăng ký thành lập. Trường hợp hộ gia đình đăng ký, tất cả thành viên phải ủy quyền cho một thành viên theo quy định pháp luật dân sự để đứng tên đăng ký. Cá nhân đăng ký và thành viên đại diện cho hộ gia đình (gọi là chủ hộ kinh doanh) chịu trách nhiệm đối với hoạt động kinh doanh theo quy định pháp luật dân sự.

Chính phủ được giao quy định chi tiết hồ sơ, trình tự, thủ tục và cơ quan có thẩm quyền đăng ký thành lập hộ kinh doanh; thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; tạm ngừng, chấm dứt kinh doanh; chuyển đổi hộ kinh doanh.

Quyền và nghĩa vụ của hộ kinh doanh

• Chủ hộ kinh doanh có toàn quyền quyết định đối với mọi hoạt động kinh doanh của các cơ sở kinh doanh; đại diện cho cơ sở kinh doanh thực hiện hoạt động kinh doanh, nghĩa vụ về thuế và các nghĩa vụ tài chính khác.
• Chủ hộ kinh doanh là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài hoặc Tòa án trong các tranh chấp liên quan đến hộ kinh doanh.
• Chủ hộ có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh.
• Trường hợp chủ hộ bị tạm giam, bị kết án tù, bị Tòa án tước quyền hành nghề, chết, mất tích, hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động kể từ ngày xảy ra các trường hợp đó.

Mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý cho hộ kinh doanh

Nói về các đề xuất sửa đổi, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) khi đó nhấn mạnh quan điểm của cơ quan soạn thảo là không xóa bỏ hộ kinh doanh, cũng không bắt họ lên doanh nghiệp. Điều quan trọng nhất là hoàn thiện khung khổ pháp lý để minh bạch hơn, rõ ràng hơn, an toàn hơn về mặt pháp lý, giúp tối đa hóa nguồn lực và xóa bỏ các hạn chế.

Ông Hiếu cho rằng từ khái niệm cho tới địa vị, trách nhiệm pháp lý của hộ kinh doanh đều chưa rõ ràng. Các hộ kinh doanh khi đó chịu nhiều hạn chế như chỉ được kinh doanh ở một địa điểm, không được mở chi nhánh, văn phòng đại diện, không có quy định về thủ tục giải thể, phá sản và không được hỗ trợ theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông, cũng không nên tiếp cận theo hướng "buộc" hộ kinh doanh phải đăng ký doanh nghiệp, bởi pháp luật khi đó đã có quy định khuyến khích, tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi.

Quá trình hoàn thiện này về sau được cụ thể hóa trong Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, văn bản thay thế cho Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13.

Xem thêm các chủ đề khác

• Chuyển từ hộ kinh doanh sang công ty cổ phần
• Điều kiện hộ kinh doanh được hỗ trợ do ảnh hưởng dịch COVID-19