Giấy đề nghị đăng ký kinh doanh

Hộ kinh doanh là một hình thức kinh doanh phổ biến, có quy mô nhỏ hơn so với loại hình doanh nghiệp và hoạt động chủ yếu trong phạm vi địa phương nhất định. Điểm khác biệt lớn nhất về mặt pháp lý là hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân và chủ hộ phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động kinh doanh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các quy định chi tiết về hồ sơ và thủ tục đăng ký kinh doanh dành cho hộ gia đình.

Căn cứ pháp lý

Các nội dung trong bài viết được tổng hợp dựa trên hệ thống văn bản pháp luật đang có hiệu lực tại thời điểm năm 2020, bao gồm:

• Luật Doanh nghiệp 2014;
• Nghị định số 78/2015/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp;
• Nghị định số 108/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 78/2015/NĐ-CP.

Quy định chung về hộ kinh doanh

Theo quy định tại Điều 49 của Nghị định số 78/2015/NĐ-CP, đặc điểm của hộ kinh doanh được xác lập như sau:

• Chủ thể: Do một cá nhân là công dân Việt Nam, một nhóm cá nhân hoặc một hộ gia đình làm chủ.
• Địa điểm và lao động: Chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm duy nhất và sử dụng số lượng lao động không quá mười người.
• Trách nhiệm tài sản: Không có con dấu pháp nhân và chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các hoạt động kinh doanh.

Các trường hợp không phải đăng ký kinh doanh

Pháp luật quy định một số đối tượng không bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh, bao gồm: hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động và các dịch vụ có thu nhập thấp. Tuy nhiên, nếu các hoạt động này thuộc danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện thì vẫn phải tuân thủ các quy định về giấy phép con theo pháp luật chuyên ngành.

Trường hợp bắt buộc phải chuyển đổi mô hình

Khi hộ kinh doanh có sự thay đổi về quy mô lao động, cụ thể là sử dụng thường xuyên trên mười lao động, chủ hộ cần thực hiện thủ tục chuyển đổi sang loại hình doanh nghiệp để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Việc tìm hiểu những vấn đề cần lưu ý khi đăng ký kinh doanh là rất quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi này.

Thẩm quyền và hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh

Thẩm quyền cấp giấy phép

Cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc tiếp nhận và cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là Phòng Tài chính – Kế hoạch thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cá nhân, nhóm cá nhân hoặc hộ gia đình đặt địa điểm kinh doanh.

Thành phần hồ sơ

Để hoàn thiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh, chủ thể cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ bao gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký kinh doanh (theo mẫu quy định);
• Bản sao hợp lệ Giấy chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước công dân của các cá nhân tham gia hộ kinh doanh hoặc người đại diện hộ gia đình;
• Biên bản họp nhóm cá nhân về việc thành lập hộ kinh doanh (nếu hộ kinh doanh do một nhóm cá nhân thành lập);
• Đối với ngành nghề kinh doanh có điều kiện: Phải kèm theo bản sao hợp lệ chứng chỉ hành nghề hoặc văn bản xác nhận vốn pháp định của cơ quan, tổ tổ chức có thẩm quyền (nếu ngành nghề đó yêu cầu vốn pháp định).

Trình tự, thủ tục đăng ký kinh doanh hộ gia đình

Quy trình thực hiện được chia thành các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ
Cá nhân hoặc đại diện hộ gia đình gửi Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh đến cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện. Nội dung trong Giấy đề nghị phải thể hiện rõ: Tên hộ kinh doanh, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh, số vốn kinh doanh và thông tin cá nhân của chủ hộ/người đại diện.

Bước 2: Tiếp nhận và xử lý
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Điều kiện để được cấp bao gồm: Tên hộ kinh doanh không vi phạm quy định đặt tên; ngành nghề không thuộc danh mục cấm và chủ hộ đã nộp đủ lệ phí theo quy định.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, trong vòng 05 ngày làm việc, cơ quan đăng ký phải thông báo bằng văn bản về các nội dung cần sửa đổi, bổ sung cho người nộp hồ sơ.

Bước 3: Quyền khiếu nại
Nếu quá thời hạn quy định mà người đăng ký không nhận được giấy phép hoặc không nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi hồ sơ, cá nhân/hộ gia đình có quyền thực hiện việc khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Bước 4: Công bố và phối hợp
Định kỳ vào tuần đầu tiên hàng tháng, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện có trách nhiệm gửi danh sách các hộ kinh doanh mới đăng ký cho cơ quan thuế cùng cấp và các cơ quan quản lý ngành kinh tế liên quan để phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Các lưu ý pháp lý quan trọng

Khi vận hành dưới hình thức hộ kinh doanh, chủ thể cần đặc biệt lưu tâm đến các vấn đề sau:

• Nghĩa vụ thuế: Hộ kinh doanh thường áp dụng phương pháp thuế khoán và thuế giá trị gia tăng trực tiếp. Điều này có thể ảnh hưởng đến việc khấu trừ thuế đối với các đối tác kinh doanh lớn.
• Rủi ro tài sản: Do không có tư cách pháp nhân, chủ hộ phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của hộ kinh doanh. Đây là điểm khác biệt trọng yếu so với mô hình công ty TNHH hoặc công ty cổ phần.
• Địa điểm kinh doanh: Đối với loại hình kinh doanh lưu động hoặc buôn chuyến, dù có thể hoạt động ngoài địa điểm đã đăng ký nhưng phải thực hiện thông báo đầy đủ cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý thị trường tại nơi tiến hành hoạt động kinh doanh.
• Chuyển đổi mô hình: Hộ kinh doanh hoàn toàn có quyền thực hiện thủ tục chuyển đổi lên loại hình công ty TNHH hoặc công ty cổ phần để mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.