Thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Tổng quan về phương thức thành lập doanh nghiệp có vốn đầu vượt nước ngoài

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc các nhà đầu tư nước ngoài tìm hiểu về quy trình và hình thức đầu tư tại Việt Nam là vô cùng cần thiết. Theo quy định pháp luật hiện hành (tại thời điểm năm 2021), nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thị trường Việt Nam thông qua nhiều phương thức khác nhau để thiết lập sự hiện diện thương mại và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Về cơ bản, việc tìm hiểu về doanh nghiệp FDI tại Việt Nam cho thấy có hai phương thức chính để nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường:

• Phương thức trực tiếp: Nhà đầu tư nước ngoài thực hiện việc thành lập mới một tổ chức kinh tế tại Việt Nam, trong đó họ đóng vai trò là chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn chính.
• Phương thức gián tiếp: Nhà đầu tư nước ngoài không thành lập pháp nhân mới ngay lập tức mà thực hiện thông qua việc góp vốn, mua cổ phần hoặc mua lại phần vốn góp vào một doanh nghiệp Việt Nam đã tồn tại trước đó (thường là các doanh nghiệp 100% vốn trong nước).

Quy trình thực hiện đầu tư và thành lập doanh nghiệp

Để triển khai hoạt động kinh doanh một cách hợp pháp, nhà đầu tư cần tuân thủ quy trình đầu tư nước ngoài vào Việt Nam theo hình thức thành lập tổ chức kinh tế. Quy trình này thường bao gồm các giai đoạn then chốt sau:

Bước 1: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)

Đây là bước quan trọng nhất nhằm ghi nhận dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư tại cơ quan có thẩm quyền (Sở Kế hoạch và Đầu tư hoặc Ban Quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất tùy thuộc vào địa điểm thực hiện dự án). Nội dung của giấy phép này sẽ xác lập các thông tin về mục tiêu, quy mô, vốn đầu tư và thời hạn hoạt động của dự án.

Bước 2: Thành lập doanh nghiệp

Sau khi đã có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư tiến hành thực hiện thủ tục thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Giai đoạn này bao gồm việc đăng ký thành lập tổ chức kinh tế để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Lúc này, doanh nghiệp sẽ chính thức có mã số thuế, con dấu và tư cách pháp nhân đầy đủ theo quy định của Luật Doanh nghiệp.

Bước nghiệm 3: Thực hiện góp vốn điều lệ

Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nhà đầu tư có trách nhiệm thực hiện việc chuyển tiền góp vốn từ nước ngoài vào tài khoản vốn đầu tư trực tiếp tại Việt Nam. Việc góp vốn phải đảm bảo đúng tiến độ và đúng giá trị như đã cam kết trong hồ sơ đăng ký đầu tư và đăng ký doanh nghiệp.

Hình thức đầu tư thông qua việc mua cổ phần, phần vốn góp

Ngoài hình thức thành lập mới, nhà đầu tư có thể lựa chọn phương thức đầu tư vào các tổ chức kinh tế hiện hữu. Đây là cách thức giúp rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường bằng cách tận dụng hạ tầng và mạng lưới sẵn có của doanh nghiệp Việt Nam.

Ưu điểm nổi bật của phương thức này là sự linh hoạt trong việc thâu tóm hoặc hợp tác chiến lược mà không nhất thiết phải xây dựng bộ máy từ đầu. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý kiểm tra kỹ các điều kiện về tỷ lệ sở hữu và các hạn chế tiếp cận thị trường đối với từng ngành nghề kinh doanh cụ thể.

Các quy định về hạn chế tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài

Mặc dù Việt Nam luôn khuyến khích đầu tư nước ngoài, nhưng pháp luật vẫn quy định một số giới hạn về tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ nhằm bảo hộ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hoặc theo các cam kết quốc tế. Các trường hợp hạn chế bao gồm:

• Đối với công ty đại chúng và tổ chức tài chính: Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các công ty niêm yết, công lập, công ty đại chúng, tổ chức kinh doanh chứng khoán và các quỹ đầu tư chứng khoán sẽ được thực hiện theo quy định cụ thể của pháp luật về chứng khoán.
• Đối với doanh nghiệp nhà nước: Tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong các doanh nghiệp nhà nước đang trong quá trình cổ phần hóa hoặc chuyển đổi hình thức sở hữu sẽ tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước.
• Các trường hợp khác: Đối với những ngành nghề không thuộc hai nhóm nêu trên, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài sẽ được áp dụng theo các văn bản pháp luật chuyên ngành có liên quan hoặc theo các điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Việc nắm rõ các giới hạn này giúp nhà đầu tư tránh được các rủi ro pháp lý khi thực hiện thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là trong việc hoạch định cấu trúc vốn và chiến lược thâu tóm dài hạn tại thị trường Việt Nam.