Doanh nghiệp có được ký hợp đồng hợp pháp với cá nhân không?

Trong hoạt động kinh tế, việc thiết lập các mối quan hệ hợp tác giữa các chủ thể là yếu tố then chốt để mở rộng quy mô sản xuất và tận dụng nguồn lực. Một trong những hình thức phổ biến là ký kết hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC). Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý thường xuyên được đặt ra là: Doanh nghiệp có được phép ký kết hợp đồng hợp tác kinh doanh với cá nhân hay không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích dựa trên các quy định của Luật Đầu tư 202 trả về thời điểm năm 2022.

Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) là gì?

Theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2020, hợp đồng hợp tác kinh doanh (sau đây gọi tắt là hợp đồng BCC) được hiểu là loại hợp đồng được ký kết giữa các nhà đầu tư nhằm mục đích phối hợp thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc phân chia sản phẩm theo thỏa thuận. Điểm đặc trưng của hình thức này là các bên tham gia không thành lập một tổ chức kinh tế hay pháp nhân mới để thực hiện dự án.

Chủ thể tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh

Căn cứ theo khoản 18 Điều 3 Luật Đầu tư 2020, chủ thể của hợp đồng BCC là các nhà đầu tư. Nhà đầu tư có thể bao gồm nhiều loại hình khác nhau, cụ thể:

• Nhà đầu tư trong nước: Là cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức kinh tế không có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông.
• Nhà đầu tư nước ngoài: Là cá nhân có quốc tịch nước ngoài hoặc tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
• Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài: Là các tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ vai trò là thành viên hoặc cổ đông.

Như vậy, về mặt pháp lý, cá nhân và doanh nghiệp đều có thể đóng vai trò là nhà đầu tư. Việc xác định rõ tư cách pháp nhân là gì và vai trò của từng chủ thể là cực kỳ quan trọng để xác lập quyền và nghĩa vụ hợp pháp trong hợp đồng.

Doanh nghiệp có được ký hợp đồng BCC với cá nhân không?

Dựa trên các quy định về nhà đầu tư nêu trên, câu trả lời là CÓ. Mọi cá nhân (trong nước hoặc nước ngoài) và mọi tổ chức (từ doanh nghiệp nhà nước đến tư nhân) đều có quyền ký kết hợp lập hợp đồng BCC với nhau, miễn là hoạt động đầu tư đó không thuộc danh mục ngành nghề bị pháp luật cấm.

Điều này có nghĩa là một công ty có thể tìm kiếm đối tác là các cá nhân để cùng triển khai dự án mà không cần phải thành lập một liên doanh mới. Tuy nhiên, khi thực hiện các giao dịch này, doanh nghiệp cần lưu ý đến năng lực tài chính của doanh nghiệp để đảm bảo khả năng thực hiện các cam kết đóng góp vốn hoặc tài sản trong hợp đồng.

Các nội dung bắt buộc trong hợp đồng BCC

Để đảm bảo tính pháp lý và tránh tranh chấp, tại khoản 1 Điều 28 Luật Đầu tư 2020 quy định nội dung của hợp đồng BCC phải bao gồm các yếu tố cơ bản sau:

• Thông tin về các bên: Tên, địa điểm trụ sở, người đại diện có thẩm quyền của các bên tham gia.
• Địa điểm thực hiện: Địa chỉ giao dịch hoặc địa điểm cụ thể nơi dự án đầu tư diễn ra.
• Mục tiêu và phạm vi: Xác định rõ mục đích hoạt động kinh doanh và giới hạn của sự hợp tác.
• Phân chia lợi ích: Các thỏa thuận về mức đóng góp của mỗi bên và phương thức phân chia kết quả kinh doanh (lợi nhuận hoặc sản phẩm).
• Thời hạn: Tiến độ thực hiện và thời gian hiệu lực của hợp đồng.
• Quyền và nghĩa vụ: Trách nhiệm cụ thể của từng bên trong quá trình vận hành dự án.
• Giải quyết tranh chấp: Các phương thức xử lý khi có vi phạm hoặc xung đột lợi ích, bao gồm cả việc sửa đổi hoặc chấm dứt hợp đồng.

Pháp luật cũng cho phép các bên được thỏa thuận thêm các nội dung khác, miễn là không trái với quy định pháp luật hiện hành.

Đánh giá ưu và nhược điểm của hình thức hợp tác BCC

Ưu điểm

• Tiết kiệm nguồn lực: Do không phải thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh doanh mới, các bên có thể rút ngắn thời gian đầu tư, giảm bớt chi phí hành chính và bộ máy quản lý.
• Tận dụng thế mạnh: Giúp các bên (ví dụ giữa công ty và cá nhân) tận dụng được nguồn vốn, công nghệ hoặc kỹ năng chuyên môn của nhau để nâng cao hiệu quả kinh doanh.
• Duy trì tư cách độc lập: Các bên vẫn giữ nguyên tư cách pháp lý và danh nghĩa riêng biệt của mình trong các giao dịch khác, không bị ràng buộc bởi một thực thể mới.

Nhược điểm

• Rủi ro quản lý: Việc thiếu một bộ máy quản lý tập trung (như một công ty mới) có thể gây khó khăn cho việc điều hành các dự án phức tạp hoặc dài hạn.
• Khó khăn trong giao dịch bên thứ ba: Do không có pháp nhân mới, việc ký kết các hợp đồng phụ trợ để phục vụ dự án BCC đôi khi gặp trở ngại về mặt chứng minh thẩm quyền và trách nhiệm liên đới.
• Rủi ro cao: Mức độ rủi ro giữa các bên thường lớn hơn do sự phụ thuộc vào sự phối hợp của đối tác mà không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ như mô hình công ty con/liên doanh.

Nghĩa vụ thuế trong hợp đồng BCC giữa công ty và cá nhân

Một vấn đề quan trọng cần lưu ý là trách nhiệm kê khai và nộp thuế. Theo quy định tại điểm c khoản 5 Điều 7 Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, khi một tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân theo hình thức BCC, nghĩa vụ thuế được phân định như sau:

Cá nhân tham gia hợp tác không trực tiếp thực hiện việc khai thuế. Thay vào đó, tổ chức (doanh nghiệp) có trách nhiệm kê khai thuế giá trị gia tăng đối với toàn bộ doanh thu phát sinh từ hoạt động hợp tác kinh doanh theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Đồng thời, tổ chức này cũng có nghĩa vụ khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế thu nhập cá nhân cho cá nhân tham gia hợp tác dựa trên phần lợi nhuận được chia.

Việc nắm vững các quy định này giúp doanh nghiệp tránh được các sai sót trong quản lý tài chính và tuân thủ đúng trách nhiệm với ngân sách nhà nước.

Xem thêm các chủ đề khác

• Công ty luật Legalzone tuyển Nhân Viên Tư Vấn Pháp Luật Doanh nghiệp
• Tư cách pháp nhân là gì? Doanh nghiệp nào không có tư cách pháp nhân?