Điểm mới về hộ kinh doanh theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP

Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 04/01/2021, đã mang đến nhiều thay đổi quan trọng đối với mô hình hộ kinh doanh. Việc cập nhật các quy định mới này giúp các cá nhân và thành viên hộ gia đình nắm vững quyền lợi cũng như nghĩa vụ khi thực hiện hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.

1. Quy định về chủ thể đăng ký hộ kinh doanh

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP, hộ kinh doanh được hình thành bởi một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình. Các thành viên này sẽ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động kinh doanh của hộ. Trong trường hợp các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký, họ phải ủy quyền cho một thành viên làm đại diện để trở thành chủ hộ kinh doanh.

So với quy định tại Nghị định 78/2015/NĐ-CP, những điểm mới đáng chú ý bao gồm:

• Xác định rõ chủ thể: Thay vì sử dụng khái niệm "một nhóm người", pháp luật hiện hành ghi nhận cụ thể hai đối tượng là cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình.
• Bãi bỏ giới hạn về quy mô lao động: Nghị định 01/2 quyết định loại bỏ quy định bắt buộc phải chuyển đổi sang hình thức doanh nghiệp khi sử dụng từ mười lao động trở lên, tạo điều kiện cho hộ kinh doanh mở rộng quy mô sản xuất.
• Trường hợp không phải đăng ký: Những người thực hiện hoạt động kinh doanh thời vụ sẽ không thuộc đối tượng phải thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh.
• Các trường hợp bị cấm thành lập: Cá nhân đang trong quá trình bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù hoặc đang chịu các biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện/giáo dục bắt buộc, cũng như những người bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề sẽ không được phép thành lập hộ kinh doanh.

2. Quy định về địa điểm hoạt động của hộ kinh doanh

Một trong những thay đổi mang tính đột phá là quy định về địa điểm kinh doanh. Theo đó, hộ kinh doanh có thể triển khai hoạt động tại nhiều địa điểm khác nhau. Tuy nhiên, chủ hộ cần tuân thủ các điều kiện sau:

• Phải lựa chọn một địa điểm cố định để đăng ký làm trụ sở chính của hộ kinh doanh.
• Đối với các địa điểm kinh doanh còn lại, chủ hộ có trách nhiệm thông báo cho Cơ quan quản lý thuế và cơ chế quản lý thị trường tại nơi tiến hành hoạt động kinh doanh đó.

Quy định này xóa bỏ sự hạn chế trước đây vốn chỉ cho phép các loại hình kinh doanh lưu động hoặc buôn chuyến được phép hoạt động ngoài địa điểm đã đăng ký.

3. Cấu trúc mã số đăng ký hộ kinh doanh

Để quản lý thống nhất, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ cấp mã số đăng ký hộ kinh doanh trên Giấy chứng nhận theo một cấu trúc chuẩn hóa bao gồm:

• Mã cấp tỉnh: Gồm 02 ký tự là các chữ số.
• Mã cấp huyện: Gồm 01 ký tự là chữ cái tiếng Việt.
• Mã loại hình: Sử dụng ký tự "8" để định danh cho hộ kinh doanh.
• Số thứ tự: Gồm 06 ký tự số, chạy từ 000001 đến 999999.

4. Thủ tục đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh

Khi có sự biến động về thông tin đã đăng ký, chủ hộ kinh doanh phải thực hiện thủ tục cập nhật với cơ quan chức năng. Điểm mới cần lưu ý là trách nhiệm của chủ hộ trong việc đăng ký thay đổi nội dung Giấy chứng nhận trong thời hạn 10 ngày kể với ngày phát sinh thay đổi. Đây là quy định nhằm đảm bảo tính chính xác của dữ liệu quốc gia, tránh tình trạng thông tin chậm cập nhật như trước đây.

Tùy vào nội dung thay đổi (như thay đổi chủ hộ kinh doanh hoặc chuyển địa chỉ trụ sở sang quận/huyện khác), hồ sơ sẽ được thực hiện theo các quy định chi tiết tại Khoản 2, 3 và 4 Điều 90 của Nghị định 01/2021/NĐ-CP. Nếu có ý định mở rộng mô hình kinh doanh lớn hơn, cá nhân có thể tham khảo thêm về chuyển từ hộ kinh doanh sang công ty cổ phần để phù hợp với chiến lược phát triển.

5. Quy định về tạm ngừng và tiếp tục kinh doanh

Nghị định 01/2021/NĐ-CP đã nới lỏng các quy định nhằm hỗ trợ tối đa cho hộ kinh doanh trong việc điều tiết hoạt động sản xuất:

• Thời gian tạm ngừng: Không còn áp dụng giới hạn thời gian tạm ngừng kinh doanh tối đa là 01 năm như tại Nghị định 78/2015/NĐ-CP.
• Thời hạn thông báo: Rút ngắn thời gian từ "ít nhất 15 ngày làm việc" xuống còn "ít nhất 03 ngày làm việc" trước khi tạm ngừng kinh doanh, giúp chủ hộ linh hoạt hơn trong các tình huống khẩn cấp.
• Hồ sơ bổ sung: Đối với trường hợp hộ gia đình đăng ký kinh doanh, khi thông báo tạm ngừng, cần kèm theo bản sao biên bản họp của các thành viên hộ gia đình về việc thống nhất tạm ngừng hoạt động.

6. Quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh

Chủ hộ kinh doanh đóng vai trò là người đại diện pháp lý cho hộ kinh doanh trong các giao dịch dân sự, với tư cách là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi liên quan theo quy định pháp luật. Chủ hộ chịu trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về thuế, tài chính và quản lý hoạt động kinh doanh.

Mặc dù chủ hộ có thể thuê người khác để quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh, nhưng về mặt pháp lý, chủ hộ và các thành viên hộ gia đình tham gia đăng ký vẫn phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản phát sinh từ hoạt động kinh doanh. Để nắm rõ hơn về cách thức vận hành chuyên nghiệp, cá nhân có thể tìm hiểu thêm hướng dẫn đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP để thực hiện đúng trình tự pháp luật.