Trong hoạt động kinh tế tại Việt Nam, việc thiết lập một thực thể pháp lý để vận hành dự án là bước đi tiên quyết của các nhà đầu tư. Việc hiểu rõ bản chất của tổ chức kinh tế cũng như các điều kiện pháp lý đi kèm sẽ giúp nhà đầu tư chủ động trong quá trình triển khai dự án.
Khái niệm về tổ chức kinh tế theo quy định pháp luật
Dựa trên các quy định pháp luật tại thời điểm năm 2022, khái niệm về tổ chức kinh tế được xác định qua nhiều văn bản khác nhau nhưng đều hướng tới sự thống nhất về chủ thể hoạt động kinh doanh:
- Theo Luật Đầu tư 2020: Tại khoản 21 Điều 3, tổ chức kinh tế là tổ chức được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam. Các loại hình này bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và các tổ chức khác có chức năng thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh theo quy định pháp luật.
- Theo Luật Đất đai 2013: Tại khoản 27 Điều 3, tổ chức kinh tế bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức kinh tế khác được thành lập theo quy định của pháp luật dân sự.
Như vậy, có thể hiểu kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hay trong nước đều được vận hành thông qua các đơn vị có chức năng sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ hợp pháp. Mục tiêu cốt lõi của việc thành lập các tổ chức này là nhằm tạo ra giá trị thặng dư và thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế.
Hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế
Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế là hình thức nhà đầu tư sử dụng nguồn vốn của mình để thiết lập một pháp nhân mới (như công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã...). Quá trình này làm phát sinh một thực thể pháp lý độc lập với nhà đầu tư ban đầu.
Đặc điểm của hình thức này bao gồm:
- Về chủ thể: Nhà đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ năng lực hành vi dân sự và các giấy tờ pháp lý theo quy định. Đối với trường hợp quy trình đầu tư nước ngoài vào Việt Nam theo hình thức thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý việc chuẩn bị Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
- Về sự hình thành pháp nhân: Sau khi hoàn tất các thủ tục cấp phép và đăng ký doanh nghiệp, một tổ chức kinh tế mới sẽ chính thức tồn tại và hoạt động dưới sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam.
Điều kiện để thực hiện đầu tư thành lập tổ chức kinh tế
Để đảm bảo tính hợp pháp, nhà đầu tư phải tuân thủ các điều kiện được quy định cụ rato tại Điều 22 Luật Đầu tư 2020:
- Đối với nhà đầu tư trong nước: Việc thành lập tổ chức kinh tế phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về doanh nghiệp và pháp chế tương ứng với từng loại hình tổ chức (như hợp tác xã).
- Đối với nhà đầu tư nước ngoài: Ngoài việc tuân thủ pháp luật về doanh nghiệp, nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 9 Luật Đầu tư.
- Yêu cầu về dự án: Trước khi thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư nước ngoài cần có dự án đầu tư và thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (trừ một số trường hợp đặc biệt liên quan đến doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo).
Quy định cụ thể đối với nhà đầu tư nước ngoài
Theo khoản 19 Điều 3 Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài là các cá nhân mang quốc tịch nước ngoài hoặc các tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài. Khi hoạt động tại Việt Nam, các chủ thể này phải chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của hệ thống pháp luật sở tại.
Căn cứ vào Điều 63 Nghị định số 31/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, việc thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài được thực hiện theo hai trường hợp chính:
- Trường hợp thực hiện dự án đầu tư mới: Nhà đầu tư nước ngoài phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư (nếu thuộc diện), thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án, sau đó tiến hành các bước thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.
- Trường hợp nhận chuyển nhượng dự án và thành lập tổ chức kinh tế: Nhà đầu tư thực hiện thủ tục cấp mới hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (tùy thuộc vào việc dự án đó đã có giấy chứng nhận hay chưa), sau đó thực hiện các thủ tục thành lập pháp nhân tương ứng.
Tóm lại, dù là hình thức đầu tư mới hay chuyển nhượng, hồ sơ và trình tự thành lập tổ chức kinh tế của nhà đầu tư nước ngoài đều phải đảm bảo tính đồng bộ giữa Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên và sự quản lý chặt chẽ từ cơ quan Nhà nước.
Xem thêm các chủ đề khác
