Đăng ký hộ kinh doanh cá thể

Mô hình hộ kinh doanh hiện nay được sử dụng khá phổ biến cho các cá nhân, hộ gia đình thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh quy mô nhỏ lẻ. Nhằm giúp người dân nắm rõ các quy định pháp luật tại thời điểm năm 2020, bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết về thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cá thể theo quy định pháp luật hiện hành.

Khái niệm về hộ kinh doanh

Theo các quy định liên quan đến quản lý kinh doanh, hộ kinh doanh được hiểu là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân làm chủ. Cụ thể, hộ kinh doanh có thể do một cá nhân, một nhóm cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ. Đặc điểm của loại hình này là chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm duy nhất, sử dụng dưới mười lao động và chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các hoạt động kinh doanh.

Việc lựa chọn mô hình hộ kinh doanh thay vì thành lập doanh nghiệp thường phù hợp với các trường hợp sau:

• Cá nhân, hộ gia đình không có nhu cầu sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để tránh các thủ tục kê khai thuế phức tạp như báo cáo tài chính, báo cáo quý...
• Quy mô kinh doanh nhỏ lẻ, nguồn vốn đầu tư ban đầu thấp.
• Có nhu cầu hợp pháp hóa hình thức kinh doanh nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước.

Điều kiện và đối tượng thực hiện đăng ký hộ kinh doanh

Để có thể đứng tên hoặc tham gia thành lập hộ kinh doanh, các cá nhân cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực pháp lý. Các đối tượng được phép thực hiện thủ tục bao gồm:

• Công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên.
• Có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Các hộ gia đình có nhu cầu cùng kinh doanh dưới danh nghĩa một hộ gia đình.

Cơ quan có thẩm quyền và hồ sơ đăng ký

Cá nhân, nhóm cá nhân hoặc người đại diện hộ gia đình sẽ nộp hồ sơ trực tiếp hoặc thông qua các hình thức được pháp luật cho phép đến cơ quan Đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi đặt địa điểm kinh doanh để thực hiện đăng ký hộ kinh doanh cá thể trực tuyến hoặc trực tiếp.

Thành phần hồ sơ đăng ký

Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh bao gồm 01 bộ, với các giấy tờ cần thiết sau:

• Giấy đề nghị đăng ký kinh doanh cá nhân.
• Bản sao Giấy chứng minh nhân dân hoặc Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của các cá nhân tham gia hộ kinh doanh hoặc người đại diện hộ gia đình.
• Biên bản họp nhóm cá nhân về việc thành lập hộ kinh doanh (áp dụng đối với trường hợp hộ kinh doanh do một nhóm cá nhân thành lập).
• Trường hợp ngành, nghề kinh doanh yêu cầu chứng chỉ hành nghề: Phải nộp kèm bản sao hợp lệ chứng chỉ hành nghề của cá nhân hoặc người đại diện.
• Trường hợp ngành, nghề kinh doanh yêu cầu vốn pháp định: Phải nộp kèm bản sao hợp lệ văn bản xác nhận vốn pháp định từ cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

Trình tự và thủ tục thành lập hộ kinh doanh

Quy trình đăng ký được thực hiện qua các bước cụ thể như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ
Người đăng ký gửi Giấy đề nghị đăng ký kinh doanh đến cơ quan Đăng ký kinh doanh cấp huyện. Nội dung trong Giấy đề nghị cần đảm bảo đầy đủ các thông tin: Tên hộ kinh doanh, địa chỉ địa điểm kinh doanh; Ngành, nghề kinh lập; Số vốn kinh doanh; Thông tin cá nhân (Họ tên, số CMND/CCCD, địa chỉ cư trú) của chủ hộ hoặc các thành viên tham gia.

Bước 2: Tiếp nhận và xử lý hồ sơ
Khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan Đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ trao Giấy biên nhận. Trong thời hạn quy định (thường là trong vòng 03 đến 05 ngày làm việc tùy theo tình trạng kiểm tra), nếu hồ sơ đầy đủ điều kiện về ngành nghề (không thuộc danh mục cấm), tên hộ kinh doanh phù hợp với quy định và đã nộp đủ lệ phí, cơ quan chức năng sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

Trong trường hợp hồ sơ không hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh phải thông báo rõ nội dung cần sửa đổi, bổ sung bằng văn bản cho người đăng ký trong thời hạn quy định.

Bước 3: Quyền khiếu nại
Nếu sau thời hạn quy định kể từ ngày nộp hồ sơ mà người đăng ký không nhận được Giấy chứng nhận hoặc không nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ, người đăng ký có quyền thực hiện việc khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Bước 4: Thông báo cho cơ quan thuế
Định kỳ vào tuần đầu tiên hàng tháng, cơ quan Đăng ký kinh doanh cấp huyện có trách nhiệm gửi danh sách các hộ kinh doanh đã đăng ký trong tháng trước đó cho cơ quan thuế cùng cấp và các cơ quan quản lý ngành kinh tế - kỹ thuật liên quan để phối hợp quản lý.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục

Khi tiến hành đăng ký, chủ hộ cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề cần lưu ý khi đăng ký kinh doanh để tránh các rủi ro pháp lý hoặc sự chậm trễ không đáng có:

• Về tên hộ kinh doanh: Cần kiểm tra kỹ quy định về đặt tên. Mặc dù pháp luật không cấm tuyệt đối việc sử dụng yếu tố tiếng nước ngoài, nhưng thực tế tại một số cơ quan đăng ký địa phương có thể có những hướng dẫn hoặc cách tiếp nhận khác nhau về việc sử dụng tên tiếng Anh.
• Về thành viên tham gia: Nếu hộ kinh doanh do nhóm cá nhân thành lập, tất cả các thành viên phải cung cấp đầy đủ thông tin cư trú, chữ ký và bản sao giấy tờ tùy thân trong hồ sơ. Biên bản họp nhóm cũng phải thể hiện sự có mặt và đồng thuận của các thành viên này.
• Về điều kiện chuyên ngành: Tuyệt đối không bỏ sót các giấy tờ về chứng chỉ hành nghề hoặc xác nhận vốn pháp định nếu ngành nghề kinh doanh thuộc diện quản lý đặc thù, nhằm tránh việc hồ sơ bị trả lại do thiếu thành phần bắt buộc.