Theo Thông tư số 35/2018 của Bộ Tài nguyên môi trường ngày 28/12/2018, tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii, còn gọi là tôm hùm đất)
Việc cấm nhập khẩu tôm hùm đất tại Việt Nam dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, do tôm hùm đất (tôm hùm nước ngọt, Procambarus clarkii) là loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại đối với môi trường và hệ sinh thái. Hành vi nhập khẩu trái phép loài này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường ngày 28/12/2018, tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii, còn gọi là tôm hùm đất) thuộc danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại.
Bên cạnh đó, theo Phụ lục VIII ban hành kèm theo Nghị định số 26/2019/NĐ-CP, tôm hùm đất không có tên trong danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam.
Khoản 7 Điều 7 Luật Đa dạng sinh học 2008 quy định cấm nhập khẩu, phát triển loài ngoại lai xâm hại. Như vậy, hành vi nhập khẩu tôm hùm đất trái phép để buôn bán sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
Theo khoản 7 Điều 43 Nghị định số 155/2016/NĐ-CP ngày 18/11/2016 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, hành vi nhập khẩu loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại bị phạt tiền từ 40 triệu đến một tỷ đồng đối với tang vật vi phạm trị giá đến dưới 250 triệu đồng.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 42 Nghị định số 42/2019/NĐ-CP ngày 16/5/2019 cho phép phạt tiền 50-60 triệu đồng đối với hành vi nhập khẩu trái phép loài thủy sản không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điều 246 Bộ luật Hình sự 2015 (tội Nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại) quy định:
Đối với pháp nhân thương mại phạm tội: phạm tội theo khoản 1 bị phạt tiền 1-3 tỷ đồng; theo khoản 2 bị phạt tiền 3-5 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến ba năm; ngoài ra còn có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến một tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn 1-3 năm.
Như vậy, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người nhập khẩu trái phép tôm hùm đất có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc.
