Bản án Về việc Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

Tóm tắt Bản án số 39/2022/DS-ST về tranh chấp hợp đồng vay tài sản

Trong quá trình giao dịch dân sự, việc vay mượn tiền giữa các cá nhân là hoạt động phổ biến. Tuy nhiên, khi bên vay không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và lãi như đã cam kết, các tranh chấp pháp lý về việc đòi lại tài sản thường xuyên xảy ra. Bài viết dưới đây sẽ phân tích tóm tắt nội dung Bản án số 39/2022/DS-ST ngày 15/03/2022 liên quan đến việc vi phạm nghĩa vụ trả nợ trong hợp đồng vay tài sản.

Nội dung vụ việc

Theo hồ sơ vụ án, vợ chồng ông L và bà Th có thực hiện hai lần vay tiền từ ông H với tổng số tiền gốc là 128.000.000 đồng. Để đảm bảo cho khoản vay này, các bên đã thực hiện việc thế chấp 01 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Về thời hạn thanh toán, hai bên thỏa thuận sẽ hoàn trả toàn bộ số tiền gốc sau hai tháng kể từ ngày vay, lãi suất được áp dụng theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, mặc dù ông H đã nhiều lần nhắc nhở, nhưng từ thời điểm vay đến khi khởi kiện, vợ chồng ông L và bà Th vẫn không thực hiện việc trả nợ gốc cũng như không thanh toán tiền lãi. Do đó, ông H đã tiến hành khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc ông L và bà nợ phải hoàn trả số tiền gốc 128.000.000 đồng cùng với tiền lãi phát sinh tính từ ngày 24-26/11/2020 theo quy định pháp luật.

Nhận định của Tòa án

Tại quá trình giải quyết vụ án, phía bị đơn (ông L và bà Th) vắng mặt không có lý do hợp lệ và không đưa ra ý kiến phản hồi đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Do đó, Tòa án xem như các bị đơn đã từ bỏ quyền và nghĩa vụ tố tụng của mình. Căn cứ vào các chứng cứ thu thập được, đặc biệt là giấy nhận nợ, Tòa án tiến hành giải quyết vụ án.

Tòa án sơ thẩm xác định: Hành vi không thanh toán đúng hạn của ông L và bà Th là vi phạm nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng vay tài sản. Liên quan đến yêu cầu tính lãi, mặc dù các bên không thỏa thuận một con số lãi suất cụ thể mà chỉ ghi nhận "lãi suất theo quy định của nhà nước", Tòa án thực hiện việc xác định dựa trên các căn cứ pháp lý hiện hành.

Cụ thể, tiền lãi được tính toán dựa trên số nợ gốc 128.000.000 đồng với mức lãi suất áp dụng là 20%/năm (tương ứng khoảng 1,67%/tháng) cho thời gian chậm trả là 14 tháng 07 ngày. Kết quả tính toán tiền lãi là 30.423.400 đồng. Như vậy, tổng số tiền mà ông L và bà Th có nghĩa vụ phải thanh toán cho ông H là 158.423.400 đồng (bao gồm nợ gốc và lãi).

Trong các vụ việc tương tự như tranh chấp hợp đồng vay tài sản, việc xác định rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả lãi là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi cho bên cho vay.

Căn cứ pháp luật áp dụng

Để giải quyết tranh chấp này, Tòa án đã dựa trên các quy định pháp lý quan trọng sau đây:

• Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015: Quy định về nghĩa vụ trả nợ của bên vay. Theo đó, bên vay phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu có thỏa thuận về việc trả dần thì thực hiện theo thỏa thuận.
• Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015: Quy định về lãi suất. Trong trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất nhưng không xác định rõ mức lãi suất cụ thể thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất tối đa mà pháp luật cho phép.
• Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: Đây là văn bản quan trọng hướng dẫn về việc áp dụng các quy định liên quan đến lãi, lãi suất và phạt vi phạm. Cụ thể, khi xác định lãi suất đối với hợp đồng vay tài sản (không phải hợp đồng tín dụng) theo Bộ luật Dân sự 2015, cần lưu ý: Lãi trên nợ gốc trong hạn không vượt quá 20%/năm. Trường hợp trả chậm lãi trên nợ gốc trong hạn thì còn phải trả lãi trên lãi theo mức lãi suất bằng 50% mức lãi suất tối đa quy định của pháp luật. Lãi trên nợ gốc quá hạn không được vượt quá 150% mức lãi suất cho vay do các bên thỏa thuận trong hợp đồng.

Việc áp dụng đúng Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP giúp các cơ quan xét xử thống nhất trong việc tính toán lãi suất quá hạn và lãi chậm trả, tránh gây thiệt hại cho bên có quyền trong các tranh chấp hợp đồng đặt cọc hoặc vay mượn tài sản khác.