Nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được xác định căn cứ trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng là “hành vi xâm phạm của người
Trong quan hệ dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khi có hành vi xâm phạm đến tài sản, sức khỏe, tính mạng hoặc danh dự, nhân phẩm. Trách nhiệm này được phân định rõ ràng thành hai loại chính: trách nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất và trách nhiệm bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bao gồm các nội dung cụ thể sau:
Việc xác định đúng loại hình thiệt hại là cơ sở quan trọng để các bên thực hiện quyền và nghĩa vụ. Trong một số trường hợp phức tạp liên quan đến sự xâm phạm thân thể, việc nghiên cứu tóm tắt bản án về tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do sức khỏe bị xâm phạm sẽ giúp làm rõ cách thức áp dụng pháp luật trong thực tế.
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.
Dựa trên quy định nêu trên, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh khi hội đủ các nguyên tắc và điều kiện sau đây:
Thiệt hại là yếu tố tiên quyết để cấu thành trách nhiệm bồi thường. Nếu không có tổn thất, sẽ không có căn cứ để yêu cầu bồi thường. Thiệt hại được chia làm hai nhóm:
Hành vi trái pháp luật trong trách nhiệm dân sự được hiểu là những cách xử sự của chủ thể không phù hợp với các quy định hiện hành, bao gồm:
Đây là điều kiện then chốt để xác định trách nhiệm. Thiệt hại xảy ra phải là kết quả tất yếu của hành vi trái pháp luật và ngược lại, hành vi trái pháp luật chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hậu quả đó. Mối quan hệ này phải mang tính quy luật, không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Một hành vi được coi là nguyên nhân gây thiệt hại nếu trong điều kiện cụ thể khi nó xảy ra, nó chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả đó.
Trong các giao dịch dân sự khác, việc xác định trách nhiệm cũng cần dựa trên tính hợp pháp của các thỏa thuận ban đầu. Ví dụ, khi xem xét các vấn đề về đề nghị và chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng dân sự, các bên cần lưu ý rằng trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng sẽ tách biệt với trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng.
Việc nắm vững các nguyên tắc về bồi thường thiệt hại giúp các chủ thể tự bảo vệ quyền lợi của mình và có cơ sở pháp lý vững chắc khi xảy ra tranh chấp. Trong trường hợp phát sinh các vấn đề liên quan đến trách nhiệm dân sự hoặc cần tư vấn hợp đồng miễn phí, người dân nên tìm hiểu kỹ các quy định của Bộ luật Dân sự để có phương án xử lý phù hợp.
