Trong hoạt động đầu tư xây dựng, việc xác lập và quản lý các loại hình hợp đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình. Nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quản lý hợp đồng xây dựng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2021/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/04/2021) nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều quan trọng của Nghị định số 37/2015/NĐ-CP. Việc thay đổi này giúp làm rõ phạm vi áp dụng và các loại hình hợp đồng đặc thù trong bối cảnh mới của ngành xây dựng.
Theo nội dung sửa đổi tại Khoản 2 Điều 1 của Nghị định 50/20 mô tả rõ hơn về phạm vi tác động của các văn bản pháp luật này. Cụ thể, các quy định tại Nghị định 50/2021/NĐ-CP tập trung vào việc quản lý thực hiện hợp đồng xây dựng thuộc các dự án sau:
Đối với các tổ chức, cá nhân triển khai dự án sử dụng các nguồn vốn khác (không phải vốn nhà nước), Nghị định khuyến khích việc tham khảo các quy định này để làm cơ sở xác lập và quản lý hợp đồng một cách chuyên nghiệp và thống nhất.
Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định 50/2021/NĐ-CP là việc cụ thể hóa các khái niệm về loại hình hợp đồng dựa trên tính chất công việc. Điều này giúp các bên tham gia tránh được những tranh chấp không đáng có về phạm vi trách nhiệm, tương tự như cách xác lập đề nghị và chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng dân sự trong các quan hệ kinh tế khác.
Nghị định làm rõ: Hợp đồng mua sắm vật tư, thiết bị là loại hình hợp đồng thực hiện việc mua sắm các hạng mục để lắp đặt vào công trình theo thiết kế công nghệ. Trong trường hợp áp dụng cho toàn bộ dự án, sẽ được gọi là hợp đồng tổng thầu mua sắm vật tư, thiết bị.
Đây là loại hình hợp đồng bao gồm cả khâu thiết kế và cung cấp thiết bị để lắp đặt vào công trình. Nếu thực hiện cho tất cả các hạng mục của một dự án, sẽ được gọi là hợp đồng tổng thầu EP. Việc phân định rõ ràng này giúp chủ đầu tư dễ dàng lựa chọn mô hình phù hợp với quy mô dự án.
Loại hình hợp đồng PC bao gồm việc thực hiện song song hai nhiệm vụ: vừa cung cấp vật tư, thiết bị, vừa trực tiếp thi công xây dựng các hạng mục công trình. Tương tự, mô hình tổng thầu PC sẽ đảm nhận toàn bộ phạm vi này cho tất cả các công trình thuộc dự án.
Nghị định 50/2021/NĐ-CP nhấn mạnh vai trò của hợp đồng EPC. Đây là loại hình hợp đồng trọn gói bao gồm các công việc từ thiết kế, mua sắm vật tư, thiết bị đến thi công xây dựng, chạy thử, nghiệm thu và bàn giao cho bên giao thầu.
Đáng chú ý, pháp luật ưu tiên áp dụng mô hình EPC đối với các dự án có tính chất phức tạp, yêu cầu kỹ thuật và công nghệ cao. Yêu cầu bắt buộc đối với loại hợp đồng này là phải đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất chặt chẽ từ khâu thiết kế ban đầu đến khâu cung cấp thiết bị và thi công thực tế.
Để hiểu rõ hơn về bản chất của các loại hình trên, cần đối chiếu với các quy định gốc tại Nghị định số 37/2015/NĐ-CP. Theo đó, hợp đồng xây dựng được xác định là một loại hợp đồng dân sự, được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu nhằm thực hiện các công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng.
Các thành phần không thể thiếu của một hợp đồng xây dựng chuẩn pháp lý bao gồm:
Việc nắm vững các quy định về loại hình hợp đồng (như EPC, PC, EP) và phạm vi áp dụng theo Nghị định 50/2021/NĐ-CP sẽ giúp các nhà thầu và chủ đầu tư quản trị rủi ro hiệu quả, đảm bảo tính pháp lý cho toàn bộ quá trình triển khai dự án xây dựng tại Việt Nam.
