Khi nào di chúc có hiệu lực? Liên hệ ngay để được luật sư tư vấn miễn phí về cách lập di chúc và hiệu lực của di chúc
Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Tuy nhiên, không phải mọi bản di chúc được lập ra đều ngay lập tức có giá trị pháp lý để phân chia tài sản. Để hiểu rõ về thời điểm và các điều kiện cần thiết để một bản di chúc phát sinh hiệu lực, chúng ta cần xem xét dựa trên các quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Như vậy, về mặt thời gian, di chúc chỉ bắt đầu có hiệu lực kể từ thời điểm người để lại di chúc qua đời.
Thời điểm người có tài sản chết cũng chính là thời điểm mở thừa kế theo quy định tại Điều 611 Bộ luật Dân sự. Do đó, nếu người lập di chúc vẫn còn sống, các nội dung trong di chúc về việc chuyển giao tài sản chưa thể thực thi về mặt pháp lý.
Để một bản di chúc được công nhận và có giá trị thi hành, di chúc đó phải là di chúc hợp pháp. Điều này đòi hỏi sự đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự.
Điều kiện về người lập di chúc
Nội dung của di chúc không được vi phạm các điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Một bản di chúc đầy đủ cần bao gồm: Ngày, tháng, năm lập di chúc; họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc; họ và tên người hoặc tổ chức được hưởng di sản; thông tin chi tiết về di sản để lại và nơi có di sản.
Về hình thức, di chúc phải tuân thủ đúng quy định pháp luật. Có hai hình thức chính:
Lưu ý: Di chúc không được viết tắt hoặc dùng ký hiệu; nếu có nhiều trang thì mỗi trang phải có số thứ tự và chữ ký/điểm chỉ của người lập. Nếu có sự tẩy xóa, sửa chữa, người lập hoặc người làm chứng phải ký xác nhận bên cạnh chỗ sửa đó.
Theo Khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự, trong trường hợp một người để lại nhiều bản di chúc đối với cùng một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng mới có hiệu lực pháp luật. Người lập di chúc luôn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ thời điểm nào khi còn minh mẫn.
Đặc biệt, nếu trong thời hiệu yêu cầu chia di sản mà phát hiện ra di chúc (dù di sản đã được chia), thì việc chia lại theo di chúc vẫn phải được thực hiện nếu có yêu cầu từ người thừa kế theo di chúc. Điều này khẳng định nguyên tắc ưu tiên phân chia di sản theo di chúc.
Thời hiệu liên quan đến di sản được quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự bao gồm:
Tóm lại, di chúc có hiệu lực pháp lý kể từ khi người để lại di chúc qua đời và duy trì hiệu lực cho đến hết thời hiệu chia thừa kế theo quy định, trừ trường hợp có bản di chúc sau cùng thay thế hoặc các yếu tố làm mất hiệu lực khác theo luật định.