Giải quyết tranh chấp lao động từ ngày 01/01/2021 có gì đáng lưu ý? Liên hệ ngay để được luật sư tư vấn và hỗ trợ.
Từ ngày 01/01/2021, Bộ luật Lao động năm 2019 chính thức có hiệu lực thi hành, mang đến những thay đổi quan trọng trong quy định về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động và người sử dụng lao động. Việc nắm vững các điểm mới này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên khi phát sinh mâu thuẫn trong quan hệ lao động.
Tại Khoản 1 Điều 179 Bộ luật Lao động (BLLĐ) 2019, phạm vi của tranh chấp lao động đã được mở rộng và định nghĩa cụ thể hơn so với quy định cũ. Cụ thể, tranh chấp lao động bao gồm:
Trước đây, tại Khoản 7 Điều 3 BLLĐ năm 2012, khái niệm này chỉ được hiểu ngắn gọn là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ và lợi ích giữa các bên trong quan hệ lao động. Việc định nghĩa chi tiết theo luật mới giúp quá trình phân loại và xác định bản chất tranh chấp trở nên minh bạch, tránh nhầm lẫn với các loại hình dịch vụ pháp lý liên quan đến tranh chấp thương mại hoặc các giao dịch dân sự khác.
Một điểm đáng chú ý là BLLĐ 2019 đã bãi bỏ quy định về việc bắt buộc hai bên phải trực tiếp thương lượng trước nhằm giải quyết hài hòa lợi ích như tại BLLĐ 2012. Tuy nhiên, khi tiến hành giải quyết tranh chấp cá nhân, các bên vẫn cần tuân thủ các nguyên tắc cốt lõán sau:
Đây là quy định mới nhằm chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ. Theo Điều 181 BLLĐ 2019, cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/huyện sẽ đóng vai trò là đầu mối tiếp nhận yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động. Cơ quan này có trách nhiệm phân loại, hướng dẫn và hỗ trợ các bên thực hiện thủ tục.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận, cơ quan này phải chuyển yêu cầu đến Hòa giải viên lao động (nếu thuộc trường hợp bắt buộc hòa giải), chuyển đến Hội đồng trọng tài lao động (nếu có yêu cầu trọng tài) hoặc hướng dẫn các bên gửi đơn đến Tòa án để được giải quyết theo thẩm quyền.
Theo Điều 187 BLLĐ 2019, thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động và người sử dụng lao động bao gồm: Hòa giải viên lao động; Hội đồng trọng tài lao động; và Tòa án nhân dân. Việc bổ sung thêm Hội đồng trọng tài lao động là một bước tiến mới, cho phép các bên có thêm lựa chọn thay vì chỉ phụ thuộc vào hòa giải hoặc kiện tụng tại Tòa án như trước đây.
Điều này tương tự như cách thức tiếp cận trong việc giải quyết tranh chấp bitcoin hoặc các loại tài sản mới, nơi các bên được trao quyền thỏa thuận lựa chọn cơ quan phân xử phù hợp với tính chất vụ việc.
Mặc dù nguyên tắc chung là phải thông qua thủ tục hòa giải của Hòa giải viên lao động, nhưng tại Khoản 1 Điều 188 BLLĐ 2019 đã liệt kê các trường hợp ngoại lệ không bắt buộc phải tiến hành hòa giải trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài hoặc Tòa án. Các trường hợp bao gồm:
So với BLLĐ 2012, quy định mới đã bổ sung thêm các trường hợp liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp và trách nhiệm của bên sử dụng lao động thuê lại, giúp rút ngắn thời gian giải quyết cho người lao động.
Quy trình tại Điều 189 BLLĐ 2019 được quy định cụ thể qua các bước:
Về cơ bản, thời hiệu được duy trì như cũ: 06 tháng kể từ ngày phát hiện đối với yêu cầu hòa giải và 01 năm kể từ ngày phát hiện đối với yêu cầu Tòa án. Tuy nhiên, BLLĐ 2019 bổ sung thêm thời hiệu 09 tháng kể từ ngày phát hiện hành vi xâm phạm quyền lợi đối với trường hợp yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động.
Ngoài ra, theo Khoản 4 Điều 190, nếu người yêu cầu chứng minh được do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà không thể thực hiện đúng thời hạn thì thời gian xảy ra các sự kiện này sẽ không bị tính vào thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp. Quy định này tương tự như cách thức xem xét trong các bản án về tranh chấp đòi lại tài sản khi có yếu tố khách quan ngăn cản việc thực hiện quyền khởi kiện.
