Hiện nay, việc áp dụng án lệ trong hoạt động xét xử của Tòa án, không còn gì xa lạ. Thực tế đã có 57 bản án áp dụng án lệ về tranh chấp
Việc áp dụng án lệ trong xét xử ngày càng phổ biến tại các Tòa án Việt Nam. Trên thực tế đã có nhiều bản án viện dẫn án lệ về tranh chấp hợp đồng tín dụng trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại; về hôn nhân gia đình; cũng như về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Nhằm hoàn thiện quy trình này, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP ngày 18/6/2019 về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ, có hiệu lực từ ngày 15/7/2019 và thay thế Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐTP.
Theo Điều 1 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP, án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể, được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố là án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.
Điểm thay đổi lớn nhất liên quan đến thời gian được phép áp dụng án lệ trong xét xử:
Khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ, bảo đảm những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự thì phải được giải quyết như nhau. Trường hợp vụ việc có tình huống pháp lý tương tự nhưng Tòa án không áp dụng án lệ thì phải nêu rõ lý do trong bản án, quyết định.
Trường hợp Tòa án áp dụng án lệ để giải quyết vụ việc thì số, tên án lệ, tình huống pháp lý, giải pháp pháp lý trong án lệ và tình huống pháp lý của vụ việc đang được giải quyết phải được viện dẫn, phân tích trong phần "Nhận định của Tòa án"; tùy từng trường hợp có thể trích dẫn toàn bộ hoặc một phần nội dung của án lệ để làm rõ quan điểm của Tòa án.
Để hiểu rõ hơn cách án lệ được vận dụng vào thực tiễn, bạn đọc có thể tham khảo một số án lệ tiêu biểu:
