Nguồn vốn đầu tư công

Đầu tư công đóng vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng của Việt Nam và là "đòn bẩy" quan trọng đối với các ngành kinh tế cũng như các vùng trọng điểm. Việc hiểu rõ về bản chất và cơ cấu nguồn vốn này giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về bức tranh tài chính quốc gia.

Nguồn vốn đầu tư công theo quy định pháp luật

Căn cứ vào Điều 2, Thông tư số 82/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính, các nguồn vốn đầu tư công được xác định dựa trên quy định tại Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, bao gồm các nhóm chính sau:

Nguồn vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước

• Vốn đầu tư xây dựng cơ bản nguồn trong nước: Bao gồm cả vốn từ nguồn thu tiền sử dụng đất, xổ số kiến thiết và các nguồn vốn khác thuộc ngân sách nhà nước khác (nếu có).
• Vốn đầu tư từ nguồn bội chi ngân sách địa phương.
• Vốn trái phiếu Chính phủ.
• Vốn công trái quốc gia.
• Vốn hỗ trợ chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi từ các nhà tài trợ nước ngoài.

Các nguồn vốn đầu tư công khác

• Nguồn vốn từ thu để lại cho đầu tư nhưng chưa được đưa vào cân đối ngân sách nhà nước.
• Vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước: Đây là nguồn vốn do Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay nhằm phục vụ các dự án thuộc đối tượng vay vốn tín dụng đầu tư và tín dụng chính sách xã hội.

Việc nắm vững các khái niệm về đầu tư công là gì và đặc điểm vốn đầu tư công sẽ giúp các tổ chức, cá nhân hiểu rõ hơn về dòng chảy tài chính của Nhà nước trong việc triển khai các dự án đầu tư công.

Tình hình triển khai nguồn vốn đầu tư công năm 2020

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, trong 4 tháng đầu năm 2020, tình hình giải ngân vốn đầu tư công đạt 18,1% kế hoạch năm, ghi nhận mức tăng 12,9% so với cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng, nếu thực hiện giải ngân hiệu quả nguồn vốn lên đến 700.000 tỷ đồng trong năm nay, Nhà nước sẽ tạo ra lực đẩy quan trọng để kích cầu đầu tư xã hội và duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh chịu tác động từ đại dịch COVID-19.

Tuy nhiên, diễn biến phức tạp của dịch bệnh đã gây ra những trở ngại nhất định đến tiến độ thi công các công trình. Cụ thể, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước (NSNN) trong tháng 4/2020 ước tính đạt khoảng 23,2 nghìn tỷ đồng. Mặc dù con số này tăng nhẹ 0,8% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn thấp hơn mức thực hiện của tháng 3/2020 và là mức tăng thấp nhất khi so sánh với các giai đoạn tương ứng trong giai đoạn 2016-2020.

Theo thông tin từ Bộ trưởng Bộ Tài chính thời điểm đó, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách Nhà nước được phép thực hiện năm 2020 đạt gần 700 nghìn tỷ đồng, cao gấp 2,2 lần so với số vốn thực giải ngân của năm 2019 (312 nghìn tỷ đồng). Việc đẩy mạnh giải ngân trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư khu vực tư nhân có dấu hiệu giảm sút là nhiệm vụ trọng tâm để duy trì sự ổn định kinh tế.

Kế hoạch và giải pháp thúc đẩy tiến độ đầu tư công

Để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực, các chuyên gia từ Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright cho rằng việc tăng cường đầu tư công không chỉ nhằm bù đắp sự sụt giảm của khu vực tư nhân trong ngắn hạn mà còn là nền tảng để đón đầu cơ hội phục hồi kinh tế sau dịch bệnh. Bên cạnh các dự án trọng điểm quốc gia, cần chú trọng vào các dự án quy mô nhỏ nhưng có khả năng tạo ra tác động lan tỏa lớn.

Các giải pháp cần được thực hiện quyết liệt bao gồm:

• Về trách nhiệm quản lý: Các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn cần nâng cao tinh thần trách nhiệm trong việc đôn đốc, giám sát tiến độ dự án.
• Về thủ tục hành chính: Cần đẩy nhanh quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trên nguyên tắc đảm bảo cạnh tranh, công bằng và minh bạch; đồng thời khẩn trương giải quyết các vướng mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án có thu hồi đất.
• Về công tác nghiệm thu: Đối với các dự án đã hoàn thành hoặc sắp hoàn thành, cần tích cực chỉ đạo hoàn thiện thủ tục nghiệm thu, thanh quyết toán và bàn giao đưa vào sử dụng để sớm phát huy hiệu quả kinh tế của dự án.

Xem thêm các chủ đề khác

• Thông tư số 82/2017/TT-BTC Quy định về chế độ và biểu mẫu báo cáo tình hình thực hiện, thanh toán kế hoạch vốn đầu tư công
• Những lưu ý về góp vốn thành lập công ty TNHH