Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm .... tuyên bố mất tích theo quy định.
Trong thực tế đời sống, có những trường hợp vì các nguyên nhân khách quan hoặc chủ quan như tai nạn, thiên tai, chiến tranh hoặc các rủi ro khác mà một cá nhân không thể xác định được tình trạng còn sống hay đã chết. Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người vắng mặt cũng như những người có quyền lợi liên quan, pháp luật dân sự quy định về chế định tuyên bố mất tích. Việc này giúp tạm dừng hoặc làm rõ tư cách chủ thể của cá nhân trong các quan hệ pháp luật đang tồn tại.
Theo quy định tại Điều 68 Bộ luật Dân sự, việc tuyên bố một người mất tích chỉ được thực hiện khi hội tụ đầy đủ các điều kiện sau đây:
Căn cứ vào Điều 64 Bộ luật Dân sự, để xác định phạm vi tìm kiếm, cần lưu ý về nơi cư trú cuối cùng của người đó. Việc xác định chính xác thông tin là cơ sở quan trọng nếu các bên muốn thực hiện thủ tục khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật liên quan đến các quyết định hành chính về cư trú.
Để một cá nhân được Tòa án ra quyết định tuyên bố mất tích, cần tuân thủ trình tự và các tiêu chí xác định thời gian cụ thể như sau:
Thời hạn 02 năm để xem xét tuyên bố mất tích được tính toán dựa trên mốc thời gian có tin tức cuối cùng về người đó:
Người có quyền, lợi ích liên quan có trách nhiệm yêu cầu Tòa án thực hiện việc thông báo, tìm kiếm người vắng mặt. Tòa án có thể tự mình tiến hành hoặc yêu cầu các đương sự thực hiện. Phương thức, phạm vi và phương tiện thông báo phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Chỉ khi hết thời hạn luật định mà vẫn không thu được tin tức về tình trạng sống/chết của cá nhân, Tòa án mới xem xét quyết định.
Trong quá trình xác minh thông tin, nếu có những nghi ngờ về tính hợp pháp của các hoạt động tìm kiếm thông tin cá nhân, người dân cần lưu ý các quy định về việc thuê dịch vụ thám tử có vi phạm pháp luật không để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.
Tòa án chỉ xem xét giải quyết khi có đơn yêu cầu từ đương sự và trong phạm vi yêu cầu đó. Khi kiểm tra thấy các điều kiện về thời gian biệt tích và việc thực hiện thông báo, tìm kiếm đã đầy đủ theo quy định, Tòa án sẽ ra quyết định tuyên bố cá nhân đó mất tích.
Quyết định tuyên bố một người mất tích dẫn đến những hệ quả pháp lý quan trọng đối với tư cách chủ thể và tài sản:
Quyết định tuyên bố mất tích không phải là vĩnh viễn. Tư cách chủ thể có thể được phục hồi hoặc chấm dứt thông qua việc hủy bỏ quyết định này trong hai trường hợp:
Khi có căn cứ phục hồi, theo yêu cầu của chính người đó hoặc người có quyền lợi liên quan, Tòa án sẽ ra quyết định hủy bỏ việc tuyên bố mất tích. Khi đó, người trở về có quyền yêu cầu người quản lý tài sản hoàn trả lại tài sản cho mình. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nếu trước đó đã có quyết định ly hôn giữa vợ/chồng của người mất tích, thì quyết định ly hôn này vẫn giữ nguyên hiệu lực pháp luật, không bị ảnh hưởng bởi việc phục hồi tư cách chủ thể.
Để hiểu rõ hơn về các quyền lợi cá nhân trong các giai đoạn biến động về dân sự, quý độc giả có thể tham khảo thêm các chính sách pháp luật nổi bật để nắm bắt kịp thời các thay đổi của hệ thống pháp luật hiện hành.
