Tội xâm phạm quyền bình đẳng của phụ nữ, được hiểu là hành vi dùng vũ lực hoặc hành vi nghiêm trọng khác cản trở phụ nữ tham gia hoạt động
Xâm phạm quyền bình đẳng của phụ nữ được hiểu là các hành vi sử dụng vũ lực hoặc các hình thức nghiêm trọng khác nhằm ngăn cản phụ nữ tham gia vào các hoạt động chính trị, kinh tế, khoa học, văn hóa và xã hội. Việc bảo vệ quyền bình đẳng giới không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật hình sự để xử lý các hành vi vi phạm.
Căn cứ vào Điều 165 Bộ luật Hình sự năm 2015, tội xâm phạm quyền bình đẳng giới được quy định với các khung hình phạt cụ thể như sau:
Để xác định một hành vi có cấu thành tội phạm theo Điều 165 hay không, cần xem xét đầy đủ các yếu tố sau:
Hành vi khách quan của tội phạm này thể hiện qua hai dạng chính:
Lưu ý rằng, tội phạm được coi là hoàn thành kể từ thời điểm người phạm tội thực hiện hành vi dùng vũ lực hoặc các hành vi nghiêm trọng khác nhằm cản trở quyền bình nhất, không phụ thuộc vào kết quả việc người phụ nữ có bị ngăn cản thành công hay chưa. Ngoài ra, tùy vào tính chất của đối tượng bị xâm phạm (như mẹ, vợ, con gái...), người phạm tội có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội danh khác như Tội hành hạ người khác (Điều 110) hoặc Tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu (Điều 151).
Người thực hiện hành vi phạm tội có lỗi cố ý. Mục đích trực tiếp của người phạm tội là nhằm ngăn cản phụ nữ tham gia vào các hoạt động chính trị, kinh tế, khoa học, văn hóa và xã hội dựa trên sự phân biệt đối xử về giới.
Tội phạm này xâm phạm đến quyền bình đẳng giữa nam và nữ trong các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội như chính trị, kinh tế, giáo dục, văn hóa... Đây là những quyền cơ bản đã được ghi nhận tại Hiến pháp và các văn bản pháp luật liên quan. Việc bảo vệ các quyền này cũng bao gồm việc đảm bảo các thủ tục hành chính minh bạch, tránh việc tùy tiện trong quản lý nhà nước, tương tự như cách thức thực hiện thủ tục hủy bỏ quyết định xử phạt vi phạm hành chính khi có sai phạm.
Chủ thể là bất kỳ cá nhân nào có năng lực trách nhiệm hình sự. Trong thực tế, chủ thể thường là những người có mối quan hệ thân thuộc hoặc có quyền lực đối với phụ nữ như chồng, cha, anh em trai...
Việc hiểu rõ các quy định về tội xâm phạm quyền bình đẳng giới giúp cá nhân tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trước các hành vi phân biệt đối xử. Trong một số trường hợp, sự thay đổi về nhân thân hoặc các yếu tố liên quan đến danh tính cũng cần được xem xét dưới góc độ quyền thay đổi họ tên và các quyền dân sự khác để đảm bảo tính công bằng trong xã hội.
